กฎหมายแม่บทว่าด้วยการขออนุญาต ก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน ใช้ และตรวจสอบอาคาร รวมถึงอำนาจของเจ้าพนักงานท้องถิ่น
มาตรา 2 กำหนดว่าพระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับในท้องที่ที่มีพระราชกฤษฎีกากำหนด และใช้บังคับในเขตผังเมืองรวมโดยไม่ต้องตราพระราชกฤษฎีกา ส่วนอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ อาคารชุมนุมคน และโรงมหรสพ อยู่ในบังคับของกฎหมายนี้ไม่ว่าท้องที่นั้นจะมีพระราชกฤษฎีกาหรือไม่ก็ตาม มาตรา 2
มาตรา 4 นิยาม "อาคาร" ให้รวมถึงรั้ว กำแพง ประตูที่ติดหรือใกล้ที่สาธารณะ และป้ายเหนือที่สาธารณะที่มีขนาดเกินหนึ่งตารางเมตรหรือน้ำหนักรวมโครงสร้างเกินสิบกิโลกรัม "อาคารสูง" คืออาคารที่สูงตั้งแต่ยี่สิบสามเมตรขึ้นไป วัดจากระดับพื้นดินที่ก่อสร้างถึงพื้นดาดฟ้า "อาคารขนาดใหญ่พิเศษ" คืออาคารที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในหลังเดียวกันตั้งแต่หนึ่งหมื่นตารางเมตรขึ้นไป "อาคารชุมนุมคน" คือส่วนของอาคารที่มีพื้นที่ตั้งแต่หนึ่งพันตารางเมตรขึ้นไปหรือชุมนุมคนได้ตั้งแต่ห้าร้อยคนขึ้นไป "ดัดแปลง" คือการเปลี่ยนแปลง ต่อเติม เพิ่ม ลด หรือขยายโครงสร้างให้ผิดไปจากเดิม ซึ่งไม่ใช่การซ่อมแซม (ซ่อมหรือเปลี่ยนให้คงสภาพเดิม) และ "เจ้าพนักงานท้องถิ่น" คือนายกเทศมนตรี นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด ประธานกรรมการบริหารองค์การบริหารส่วนตำบล ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร หรือนายกเมืองพัทยา แล้วแต่เขตพื้นที่ มาตรา 4
มาตรา 8 ให้รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคารออกกฎกระทรวงกำหนดเรื่องความมั่นคงแข็งแรง วัสดุ ระบบประปา ไฟฟ้า ความปลอดภัยจากอัคคีภัย ห้องน้ำห้องส้วม ที่ว่าง ระยะระหว่างอาคารกับเขตที่ดินหรือถนน ที่จอดรถ บริเวณห้ามก่อสร้าง และหน้าที่ของผู้ออกแบบ ผู้ควบคุมงาน และเจ้าของอาคาร มาตรา 9 กำหนดว่าเรื่องใดยังไม่มีกฎกระทรวง ราชการส่วนท้องถิ่นออกข้อบัญญัติท้องถิ่นได้ และเมื่อมีกฎกระทรวงออกมาภายหลัง ข้อบัญญัติส่วนที่ขัดกันเป็นอันยกเลิก ส่วนที่ไม่ขัดใช้ต่อได้ไม่เกินหนึ่งปี มาตรา 10 กำหนดว่าเมื่อมีกฎกระทรวงแล้ว ท้องถิ่นออกข้อบัญญัติเพิ่มรายละเอียดได้ หรือออกให้ขัดกับกฎกระทรวงได้เมื่อมีเหตุผลพิเศษเฉพาะท้องถิ่น แต่ต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการควบคุมอาคาร (พิจารณาภายในหกสิบวัน) และได้รับอนุมัติจากรัฐมนตรี (ไม่สั่งการภายในสามสิบวันถือว่าอนุมัติ) มาตรา 12 กำหนดว่าถ้ากฎกระทรวงหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นขัดกับกฎหมายผังเมือง ให้บังคับตามกฎหมายผังเมือง มาตรา 8มาตรา 9มาตรา 10มาตรา 12
มาตรา 21 กำหนดว่าผู้ใดจะก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเคลื่อนย้ายอาคาร ต้องได้รับใบอนุญาตจากเจ้าพนักงานท้องถิ่น หรือแจ้งตามมาตรา 39 ทวิ ส่วนมาตรา 22 กำหนดอาคารที่การรื้อถอนต้องขออนุญาตหรือแจ้ง มาตรา 25 กำหนดว่าเจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องออกใบอนุญาตหรือมีหนังสือแจ้งคำสั่งไม่อนุญาตพร้อมเหตุผลภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับคำขอ ขยายได้อีกไม่เกินสองคราว คราวละไม่เกินสี่สิบห้าวัน โดยต้องมีหนังสือแจ้งเหตุจำเป็นก่อนครบกำหนด มาตรา 26 กำหนดว่าถ้างานนั้นเป็นวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมหรือสถาปัตยกรรมควบคุม แต่วิศวกรหรือสถาปนิกผู้รับผิดชอบไม่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ เจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องปฏิเสธไม่รับพิจารณาคำขอ มาตรา 27 ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งแก้ไขแผนผังบริเวณ แบบแปลน รายการประกอบแบบแปลน หรือรายการคำนวณได้ และเมื่อผู้ขอแก้ไขตามคำสั่งแล้วต้องออกใบอนุญาตภายในสามสิบวัน มาตรา 28 กำหนดว่าถ้าแบบและรายการคำนวณทำโดยผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม เจ้าพนักงานท้องถิ่นตรวจเฉพาะส่วนที่ไม่เกี่ยวกับรายการคำนวณ มาตรา 21มาตรา 22มาตรา 25มาตรา 26มาตรา 27มาตรา 28
มาตรา 39 ทวิ กำหนดว่าผู้ที่จะก่อสร้าง ดัดแปลง หรือรื้อถอนอาคารจะใช้วิธีแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นแทนการยื่นขอใบอนุญาตก็ได้ โดยต้องแจ้งชื่อสถาปนิกผู้ออกแบบ วิศวกรผู้ออกแบบและคำนวณ และผู้ควบคุมงาน ซึ่งทุกคนต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพและไม่เป็นผู้ถูกแจ้งชื่อตามมาตรา 49 ทวิ พร้อมแบบแปลน รายการคำนวณ และหนังสือรับรองความถูกต้องของแบบ สำหรับอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ หรืออาคารตามกฎกระทรวง ผู้ออกแบบต้องเป็นวุฒิสถาปนิกและวุฒิวิศวกร ส่วนงานที่เป็นวิชาชีพควบคุมทั่วไปต้องไม่ต่ำกว่าสามัญสถาปนิกและสามัญวิศวกร มาตรา 39 ตรี กำหนดว่าเมื่อผู้แจ้งชำระค่าธรรมเนียมครบแล้ว เจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องออกใบรับแจ้งภายในสามวันทำการ และเริ่มงานได้ตั้งแต่วันที่ได้รับใบรับแจ้ง ถ้าไม่เริ่มงานภายในหนึ่งร้อยยี่สิบวันใบรับแจ้งเป็นอันยกเลิก ภายในหนึ่งร้อยยี่สิบวันนับแต่ออกใบรับแจ้งหรือเริ่มงาน เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีหนังสือแจ้งข้อทักท้วงได้ (แก้ไขเอกสารภายในสิบห้าวัน แก้ไขแบบหรือการก่อสร้างภายในเวลาที่กำหนดแต่ไม่น้อยกว่าสามสิบวัน) ถ้าไม่ทักท้วงภายในกำหนดถือว่าได้รับอนุญาตแล้ว ยกเว้นเรื่องการรุกล้ำที่สาธารณะ ระยะหรือระดับระหว่างอาคารกับถนนหรือที่สาธารณะ และบริเวณห้ามก่อสร้าง ซึ่งทักท้วงได้ตลอดเวลา มาตรา 39 ทวิมาตรา 39 ตรีมาตรา 49 ทวิ
มาตรา 29 กำหนดว่าเมื่อได้รับใบอนุญาตแล้ว ผู้ได้รับใบอนุญาตต้องมีหนังสือแจ้งชื่อผู้ควบคุมงาน วันเริ่มต้นและวันสิ้นสุดการดำเนินการ พร้อมหนังสือยินยอมของผู้ควบคุมงาน มาตรา 30 กำหนดว่าถ้าบอกเลิกผู้ควบคุมงานต้องมีหนังสือแจ้งเจ้าพนักงานท้องถิ่น และต้องระงับงานจนกว่าจะแจ้งชื่อและส่งหนังสือยินยอมของผู้ควบคุมงานคนใหม่แล้ว มาตรา 31 ห้ามก่อสร้างให้ผิดไปจากแผนผังบริเวณ แบบแปลน รายการประกอบแบบแปลน และเงื่อนไขในใบอนุญาตหรือที่แจ้งไว้ เว้นแต่ได้ขออนุญาตแก้ไข แจ้งการแก้ไข หรือเป็นกรณีที่ไม่ขัดกฎกระทรวงตามที่กำหนด และถ้ามีการก่อสร้างผิดแบบ ให้ถือว่าเป็นการกระทำของผู้ควบคุมงาน เว้นแต่ผู้ควบคุมงานพิสูจน์ได้ว่าได้มีหนังสือทักท้วงเจ้าของอาคารและผู้ดำเนินการแล้วแต่ไม่ยอมปฏิบัติตาม มาตรา 38 กำหนดว่าระหว่างก่อสร้างต้องเก็บใบอนุญาต แผนผังบริเวณ แบบแปลน และรายการประกอบแบบแปลนไว้ในบริเวณงานหนึ่งชุด พร้อมให้นายช่างหรือนายตรวจตรวจดูได้ มาตรา 29มาตรา 30มาตรา 31มาตรา 38
มาตรา 32 กำหนดว่าอาคารประเภทควบคุมการใช้ ได้แก่ คลังสินค้า โรงแรม อาคารชุด สถานพยาบาล และอาคารเพื่อกิจการพาณิชยกรรม อุตสาหกรรม การศึกษา การสาธารณสุข หรือกิจการอื่นตามกฎกระทรวง เมื่อก่อสร้างเสร็จต้องแจ้งเป็นหนังสือให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นตรวจสอบภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง ห้ามใช้อาคารในระหว่างนั้น เมื่อตรวจแล้วถูกต้องจึงออกใบรับรองให้ใช้อาคาร แต่ถ้าเจ้าพนักงานท้องถิ่นไม่ตรวจภายในกำหนดก็ใช้อาคารได้ และห้ามใช้อาคารเพื่อกิจการอื่นนอกจากที่ระบุในใบอนุญาต มาตรา 33 ห้ามใช้อาคารที่ไม่ใช่ประเภทควบคุมการใช้เพื่อกิจการตามมาตรา 32 และห้ามเปลี่ยนการใช้จากกิจการหนึ่งไปอีกกิจการหนึ่ง เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตหรือได้แจ้งแล้ว มาตรา 34 ห้ามดัดแปลงหรือใช้ที่จอดรถ ที่กลับรถ และทางเข้าออกของรถเพื่อการอื่น เว้นแต่ได้รับใบอนุญาต และข้อห้ามนี้เป็นภาระติดพันในอสังหาริมทรัพย์ตราบที่อาคารยังอยู่ แม้จะโอนให้ผู้อื่นแล้วก็ตาม มาตรา 32มาตรา 33มาตรา 34
มาตรา 35 กำหนดว่าใบอนุญาตใช้ได้ตามระยะเวลาที่ระบุไว้ ถ้าจะต่ออายุต้องยื่นคำขอก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุ และเมื่อยื่นแล้วทำงานต่อได้จนกว่าเจ้าพนักงานท้องถิ่นจะสั่งไม่อนุญาต มาตรา 36 กำหนดว่าใบอนุญาตโอนแก่กันไม่ได้ เว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากเจ้าพนักงานท้องถิ่น มาตรา 37 กำหนดว่าถ้าผู้ได้รับใบอนุญาตตาย ทายาทหรือผู้จัดการมรดกที่จะทำต่อต้องมีหนังสือแจ้งภายในเก้าสิบวันนับแต่วันตาย มาตรา 39 กำหนดว่าถ้าใบอนุญาตหรือใบรับรองสูญหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ ต้องยื่นขอใบแทนภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ทราบ มาตรา 35มาตรา 36มาตรา 37มาตรา 39
มาตรา 32 ทวิ กำหนดว่าเจ้าของอาคารสูง อาคารขนาดใหญ่พิเศษ อาคารชุมนุมคน และอาคารตามกฎกระทรวง ต้องจัดให้มีผู้ตรวจสอบด้านวิศวกรรมหรือสถาปัตยกรรมตรวจสภาพอาคาร โครงสร้าง ระบบไฟฟ้าและแสงสว่าง ระบบเตือนและระงับอัคคีภัย ระบบระบายอากาศ ระบายน้ำ บำบัดน้ำเสีย และระบบเครื่องกล แล้วรายงานต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นเพื่อออกใบรับรองการตรวจสอบสภาพอาคาร มาตรา 55 ทวิ ห้ามผู้ใดทำการตรวจสอบดังกล่าวเว้นแต่เป็นผู้ตรวจสอบที่ขึ้นทะเบียนตามพระราชบัญญัตินี้ มาตรา 32 ตรี กำหนดให้เจ้าของ ผู้ครอบครอง หรือผู้ดำเนินการของอาคารตามกฎกระทรวง ต้องทำประกันภัยความรับผิดต่อชีวิต ร่างกาย และทรัพย์สินของบุคคลภายนอก มาตรา 46 ทวิ กำหนดว่าถ้าอุปกรณ์ประกอบอาคารมีสภาพเป็นอันตราย เจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งห้ามใช้อุปกรณ์นั้น หรือสั่งให้เจ้าของแก้ไขภายในเวลาที่กำหนดแต่ไม่น้อยกว่าสามสิบวันได้ และถ้าไม่ปฏิบัติตามและอาจเป็นอันตรายร้ายแรง สั่งห้ามใช้อาคารทั้งหมดหรือบางส่วนไว้ก่อนได้ มาตรา 32 ทวิมาตรา 32 ตรีมาตรา 46 ทวิมาตรา 55 ทวิ
มาตรา 39 เบญจ ห้ามใช้อาคารหรือส่วนใดของอาคารเป็นโรงมหรสพ เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตจากคณะกรรมการพิจารณาการประกอบกิจการโรงมหรสพ ซึ่งในเขตกรุงเทพมหานครมีอธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมืองเป็นประธาน และในจังหวัดอื่นมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน โดยประเภทโรงมหรสพ ระบบความปลอดภัย ทางเข้าออก ที่นั่งคนดู และทางเดิน เป็นไปตามกฎกระทรวง มาตรา 39 ฉ กำหนดว่าใบอนุญาตโรงมหรสพมีอายุสองปี ใช้ได้ถึงวันที่ 31 ธันวาคมของปีที่สองนับแต่ปีที่ออก และถ้ายื่นขอต่ออายุก่อนใบอนุญาตเดิมสิ้นอายุ ประกอบกิจการต่อได้จนกว่าจะมีคำสั่งไม่อนุญาต มาตรา 39 เบญจมาตรา 39 ฉ
มาตรา 40 กำหนดว่าเมื่อมีการก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคารโดยฝ่าฝืนกฎหมาย เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีอำนาจสั่งระงับการกระทำ สั่งห้ามใช้หรือเข้าไปในอาคารพร้อมติดเครื่องหมายแสดงการห้าม และต้องพิจารณาสั่งตามมาตรา 41 หรือมาตรา 42 ภายในสามสิบวันนับแต่วันสั่งระงับ มาตรา 41 กำหนดว่าถ้าแก้ไขให้ถูกต้องได้ ให้สั่งเจ้าของอาคารยื่นขออนุญาต แจ้ง หรือแก้ไขภายในเวลาที่กำหนดแต่ไม่น้อยกว่าสามสิบวัน มาตรา 42 กำหนดว่าถ้าแก้ไขไม่ได้หรือไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ให้สั่งรื้อถอนทั้งหมดหรือบางส่วนภายในเวลาที่กำหนดแต่ไม่น้อยกว่าสามสิบวัน มาตรา 43 กำหนดว่าถ้าไม่รื้อถอน เจ้าพนักงานท้องถิ่นยื่นคำร้องต่อศาลขอให้จับกุมและกักขังผู้ไม่ปฏิบัติตามได้ หรือรื้อถอนเองได้โดยปิดประกาศกำหนดการรื้อถอนไว้ไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน และเจ้าของ ผู้ครอบครอง ผู้ออกแบบ ผู้ควบคุมงาน และผู้ดำเนินการต้องร่วมกันเสียค่าใช้จ่าย เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าไม่มีส่วนร่วม วัสดุที่รื้อถอนถ้าเจ้าของไม่เรียกคืนภายในสามสิบวันตกเป็นของราชการส่วนท้องถิ่น มาตรา 46 กำหนดว่าอาคารที่มีสภาพหรือการใช้ที่อาจเป็นอันตราย เจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งให้แก้ไขได้ และถ้าไม่แก้ไขและอาจเป็นอันตรายร้ายแรงสั่งรื้อถอนได้ มาตรา 47 ทวิ กำหนดว่าคำสั่งให้ระงับหรือรื้อถอน ให้ส่งไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับและปิดประกาศที่อาคาร และถือว่าทราบคำสั่งเมื่อพ้นสามวันนับแต่วันปิดประกาศ มาตรา 40มาตรา 41มาตรา 42มาตรา 43มาตรา 46มาตรา 47 ทวิ
มาตรา 52 กำหนดว่าผู้ขอรับใบอนุญาต ผู้ได้รับใบอนุญาต ผู้แจ้ง และผู้ได้รับคำสั่ง มีสิทธิอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายในสามสิบวันนับแต่วันทราบคำสั่ง โดยทำเป็นหนังสือยื่นต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นผู้ออกคำสั่ง ซึ่งต้องส่งอุทธรณ์และเอกสารไปยังคณะกรรมการภายในสิบวัน คณะกรรมการต้องวินิจฉัยภายในหกสิบวันนับแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์ ถ้าผู้อุทธรณ์ไม่เห็นด้วยให้เสนอคดีต่อศาลภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัย และในระหว่างอุทธรณ์ห้ามทั้งผู้อุทธรณ์และเจ้าพนักงานท้องถิ่นกระทำการใดแก่อาคาร เว้นแต่อาคารนั้นเป็นอันตรายหรือมีลักษณะที่ไม่อาจรอได้ มาตรา 50 กำหนดองค์ประกอบคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ ในเขตกรุงเทพมหานครและเขตองค์การบริหารส่วนจังหวัดมีปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นประธาน ส่วนในเขตเทศบาล เมืองพัทยา และราชการส่วนท้องถิ่นอื่นมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน และมีโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดเป็นกรรมการและเลขานุการ มาตรา 50มาตรา 52
มาตรา 65 กำหนดว่าผู้ฝ่าฝืนมาตรา 21 มาตรา 22 มาตรา 31 มาตรา 32 มาตรา 33 มาตรา 34 มาตรา 52 วรรคหก มาตรา 57 หรือมาตรา 60 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และสำหรับมาตรา 21 มาตรา 31 มาตรา 32 มาตรา 34 หรือมาตรา 57 ยังต้องปรับอีกวันละไม่เกินหนึ่งหมื่นบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืน มาตรา 65 ทวิ กำหนดโทษเดียวกันสำหรับผู้ไม่จัดให้มีผู้ตรวจสอบอาคารหรือไม่ทำประกันภัย มาตรา 66 ทวิ กำหนดว่าผู้ไม่รื้อถอนอาคารตามคำสั่งตามมาตรา 42 โดยไม่ได้อยู่ระหว่างอุทธรณ์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และปรับอีกวันละไม่เกินสามหมื่นบาท มาตรา 67 กำหนดโทษเดียวกันสำหรับผู้ฝ่าฝืนคำสั่งตามมาตรา 40 มาตรา 44 หรือมาตรา 45 มาตรา 69 กำหนดว่าถ้าผู้กระทำความผิดเป็นผู้ดำเนินการ ต้องระวางโทษเป็นสองเท่า และมาตรา 70 กำหนดว่าถ้าเป็นอาคารเพื่อพาณิชยกรรม อุตสาหกรรม การศึกษา การสาธารณสุข หรือทำในทางการค้าเพื่อให้เช่าหรือขาย ต้องระวางโทษเป็นสองเท่าเช่นกัน มาตรา 71 กำหนดว่าการฝ่าฝืนให้ถือว่าเป็นการกระทำของเจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคาร ผู้ดำเนินการ หรือผู้ควบคุมงาน เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าเป็นการกระทำของผู้อื่น มาตรา 74 ให้คณะกรรมการเปรียบเทียบคดีมีอำนาจเปรียบเทียบปรับ เมื่อชำระค่าปรับภายในสามสิบวันคดีเลิกกัน และค่าปรับตกเป็นของราชการส่วนท้องถิ่น มาตรา 65มาตรา 65 ทวิมาตรา 66 ทวิมาตรา 67มาตรา 69มาตรา 70มาตรา 71มาตรา 74
มาตรา 25 กำหนดว่าเจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องออกใบอนุญาต หรือมีหนังสือแจ้งคำสั่งไม่อนุญาตพร้อมเหตุผล ภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับคำขอ ถ้ามีเหตุจำเป็นขยายได้อีกไม่เกินสองคราว คราวละไม่เกินสี่สิบห้าวัน แต่ต้องมีหนังสือแจ้งการขยายเวลาและเหตุจำเป็นให้ผู้ขอทราบก่อนสิ้นกำหนด มาตรา 27 กำหนดว่าถ้าเจ้าพนักงานท้องถิ่นสั่งแก้ไขแบบและผู้ขอแก้ไขตามคำสั่งแล้ว ต้องออกใบอนุญาตภายในสามสิบวัน แต่ถ้าแก้ไขในสาระสำคัญผิดไปจากคำสั่ง ถือเป็นการยื่นคำขอใหม่ มาตรา 25มาตรา 27
มาตรา 21 กำหนดให้เลือกได้ระหว่างขอใบอนุญาตกับแจ้งตามมาตรา 39 ทวิ การแจ้งตามมาตรา 39 ทวิ ผู้แจ้งต้องมีสถาปนิก วิศวกร และผู้ควบคุมงานที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ พร้อมหนังสือรับรองว่าแบบและการคำนวณถูกต้องตามกฎหมาย โดยอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษต้องใช้วุฒิสถาปนิกและวุฒิวิศวกร มาตรา 39 ตรี กำหนดว่าเมื่อชำระค่าธรรมเนียมแล้ว เจ้าพนักงานท้องถิ่นต้องออกใบรับแจ้งภายในสามวันทำการ และเริ่มก่อสร้างได้ตั้งแต่วันที่ได้รับใบรับแจ้ง โดยเจ้าพนักงานท้องถิ่นมีเวลาหนึ่งร้อยยี่สิบวันในการตรวจและแจ้งข้อทักท้วง มาตรา 21มาตรา 39 ทวิมาตรา 39 ตรี
มาตรา 21 กำหนดว่าการดัดแปลงอาคารต้องได้รับใบอนุญาตหรือแจ้งต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น มาตรา 4 นิยาม "ดัดแปลง" ว่าคือการเปลี่ยนแปลง ต่อเติม เพิ่ม ลด หรือขยายลักษณะ ขอบเขต แบบ รูปทรง สัดส่วน น้ำหนัก หรือเนื้อที่ของโครงสร้างอาคารให้ผิดไปจากเดิม และไม่ใช่การซ่อมแซมหรือการดัดแปลงที่กำหนดในกฎกระทรวง ส่วน "ซ่อมแซม" คือการซ่อมหรือเปลี่ยนส่วนต่าง ๆ ของอาคารให้คงสภาพเดิม ซึ่งไม่อยู่ในความหมายของการดัดแปลง มาตรา 4มาตรา 21
มาตรา 31 กำหนดว่าการก่อสร้างผิดแบบให้ถือว่าเป็นการกระทำของผู้ควบคุมงาน เว้นแต่ผู้ควบคุมงานพิสูจน์ได้ว่าเป็นการกระทำของผู้อื่นซึ่งตนได้มีหนังสือทักท้วงต่อเจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคารและผู้ดำเนินการแล้วแต่ไม่ยอมปฏิบัติตาม มาตรา 71 กำหนดว่าการฝ่าฝืนมาตรา 21 มาตรา 22 มาตรา 34 มาตรา 42 มาตรา 52 วรรคหก มาตรา 57 หรือมาตรา 60 ให้ถือว่าเป็นการกระทำของเจ้าของหรือผู้ครอบครองอาคาร ผู้ดำเนินการ ผู้ควบคุมงาน หรือผู้อุทธรณ์ เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าเป็นการกระทำของผู้อื่น มาตรา 49 ทวิ กำหนดว่าถ้าไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของเจ้าพนักงานท้องถิ่นและสงสัยว่าผู้ออกแบบหรือผู้ควบคุมงานมีส่วนร่วม ให้แจ้งบุคคลนั้นแสดงหลักฐานภายในสามสิบวัน ถ้าพิสูจน์ไม่ได้ให้แจ้งชื่อต่อคณะกรรมการควบคุมอาคาร สภาวิศวกร และสภาสถาปนิก มาตรา 31มาตรา 49 ทวิมาตรา 71
มาตรา 4 นิยามเขตเพลิงไหม้ว่าเป็นบริเวณที่เกิดเพลิงไหม้อาคารตั้งแต่สามสิบหลังคาเรือนขึ้นไปหรือมีเนื้อที่ตั้งแต่หนึ่งไร่ขึ้นไป รวมทั้งบริเวณติดต่อภายในระยะสามสิบเมตรโดยรอบ มาตรา 57 ห้ามก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคารในเขตเพลิงไหม้ภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันเกิดเพลิงไหม้ ยกเว้นอาคารชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์ที่ทางราชการจัดทำ และการดัดแปลงหรือซ่อมแซมเท่าที่จำเป็นเพื่ออยู่อาศัยชั่วคราว มาตรา 58 ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นเสนอความเห็นต่อคณะกรรมการควบคุมอาคารภายในสิบห้าวัน และประกาศให้ประชาชนทราบว่าจะปรับปรุงเขตเพลิงไหม้หรือไม่ภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันเกิดเพลิงไหม้ มาตรา 59 กำหนดว่าถ้าประกาศไม่ปรับปรุง การห้ามเป็นอันยกเลิก แต่ถ้าประกาศปรับปรุง การห้ามมีผลต่อไปอีกหกสิบวัน มาตรา 4มาตรา 57มาตรา 58มาตรา 59
มาตรา 64 ทวิ กำหนดว่าราชการส่วนท้องถิ่นมีอำนาจหักเงินค่าธรรมเนียมการตรวจแบบแปลนก่อสร้างหรือดัดแปลงอาคารไว้ได้ไม่เกินร้อยละสิบ เพื่อจัดสรรเป็นค่าตอบแทนให้เจ้าหน้าที่ผู้ตรวจแบบ นายช่าง และนายตรวจ ตามหลักเกณฑ์และอัตราที่กำหนดในข้อบัญญัติท้องถิ่น และมาตรา 74 กำหนดว่าค่าปรับที่เปรียบเทียบตามพระราชบัญญัตินี้ตกเป็นของราชการส่วนท้องถิ่นโดยไม่ต้องนำส่งเป็นรายได้แผ่นดิน มาตรา 64 ทวิมาตรา 74
พระราชบัญญัติ
ควบคุมอาคาร
พ.ศ. 2522
คำอธิบายในหน้านี้จัดทำโดยทีมโยธาไทยจากตัวบทที่มีในระบบเท่านั้น ระบุเลขมาตรากำกับทุกข้อเพื่อให้ตรวจสอบกลับได้ — เป็นเครื่องมือช่วยอ่าน ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย · ปรับปรุง 25 กันยายน 2569