ปกกฎหมาย: พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562 — พระราชบัญญัติ 111 มาตรา
สิ่งแวดล้อมและผังเมือง

พระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ. 2562

กำหนดการวางผังนโยบาย ผังเมืองรวม และผังเมืองเฉพาะ ข้อห้ามใช้ที่ดินผิดผัง สิทธิยื่นคำร้องและอุทธรณ์ และบทลงโทษ

  • พระราชบัญญัติ พ.ศ. 2562
  • 111 มาตรา
  • 12 หมวด/ส่วน
  • หมวด: สิ่งแวดล้อมและผังเมือง

ใครต้องใช้ ใช้ตอนไหน

เจ้าพนักงานท้องถิ่นและเจ้าหน้าที่ อปท. ที่วางผังเมืองรวมหรือบังคับใช้ผังเมืองนักผังเมือง สถาปนิก และวิศวกรที่ต้องออกแบบให้สอดคล้องกับข้อกำหนดผังเมืองเจ้าของที่ดิน ผู้ประกอบการ และผู้ครอบครองอาคารในเขตผังเมืองคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดและเจ้าหน้าที่กรมโยธาธิการและผังเมือง
  • จะใช้ประโยชน์ที่ดิน ก่อสร้างอาคาร หรือประกอบกิจการในเขตที่ใช้บังคับผังเมืองรวม ต้องตรวจข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินของผังก่อน มาตรา 37มาตรา 22
  • ใช้ประโยชน์ที่ดินหรือประกอบกิจการอยู่ก่อนที่ผังเมืองรวมจะใช้บังคับ และต้องการใช้ต่อไป มาตรา 37มาตรา 38
  • อปท. จะวางและจัดทำผังเมืองรวมเอง หรือร่วมกับกรมโยธาธิการและผังเมือง และต้องการทราบขั้นตอนเสนอความเห็นชอบและประกาศใช้ มาตรา 23มาตรา 27มาตรา 28มาตรา 32มาตรา 33
  • ผู้มีส่วนได้เสียต้องการขอแก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือยกเลิกข้อกำหนดของผังเมืองรวมในช่วงที่ปิดประกาศ มาตรา 29มาตรา 30มาตรา 31
  • ผังเมืองรวมใช้บังคับมาระยะหนึ่งแล้ว ต้องประเมินผลหรือแก้ไขเฉพาะบริเวณ มาตรา 34มาตรา 35
  • พื้นที่จะมีผังเมืองเฉพาะ ต้องการทราบเรื่องการประกาศเขต การเสนอความประสงค์ของเจ้าของที่ดิน คำสั่งรื้อถอนหรือดัดแปลงอาคาร ที่อุปกรณ์ และค่าตอบแทน มาตรา 39มาตรา 42มาตรา 43มาตรา 57มาตรา 59มาตรา 64
  • ได้รับคำสั่งหรือหนังสือแจ้งจากเจ้าพนักงานท้องถิ่นหรือคณะกรรมการตามกฎหมายนี้ และไม่เห็นด้วย ต้องการอุทธรณ์ มาตรา 90มาตรา 95มาตรา 96
  • เจ้าพนักงานท้องถิ่นพบการใช้ที่ดินหรืออาคารฝ่าฝืนผังเมือง ต้องการทราบอำนาจสั่งระงับ แก้ไข และบทลงโทษ มาตรา 97มาตรา 103มาตรา 104มาตรา 105

สาระสำคัญ — อ้างเลขมาตราได้ทุกข้อ

ผังเมืองมีกี่ประเภทและหลักการวางผัง

มาตรา 8 แบ่งผังเมืองเป็นผังนโยบายการใช้ประโยชน์พื้นที่ (ผังนโยบายระดับประเทศ ระดับภาค และระดับจังหวัด) ซึ่งเป็นกรอบให้หน่วยงานของรัฐดำเนินการ และผังกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน (ผังเมืองรวมและผังเมืองเฉพาะ) มาตรา 9 กำหนดให้การวางผังทุกประเภทต้องรับฟังความคิดเห็น ปรึกษาหารือ และให้ประชาชนมีส่วนร่วม พร้อมประชาสัมพันธ์อย่างทั่วถึง มาตรา 10 ให้กรมโยธาธิการและผังเมืองทบทวนผังนโยบายการใช้ประโยชน์พื้นที่ทุกห้าปี และมาตรา 12 กำหนดว่าเมื่อประกาศผังนโยบายในราชกิจจานุเบกษาแล้ว หน่วยงานของรัฐต้องดำเนินการตามหน้าที่และอำนาจให้เป็นไปตามผังนั้น มาตรา 8มาตรา 9มาตรา 10มาตรา 12

นิยามที่คนทำงานต้องรู้

มาตรา 4 กำหนดว่า เจ้าพนักงานท้องถิ่น หมายถึงนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด นายกเทศมนตรี นายกองค์การบริหารส่วนตำบล ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร นายกเมืองพัทยา หรือผู้บริหารท้องถิ่นขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ตามเขตของตน อาคาร หมายถึงอาคารตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร รวมทั้งสิ่งก่อสร้างทุกชนิดที่วางบน ใต้ หรือผ่านเหนือพื้นดินหรือพื้นน้ำ ที่อุปกรณ์ คือที่ดินของเอกชนซึ่งผังเมืองเฉพาะจัดให้เป็นที่เว้นว่างหรือใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ เช่น ทางเท้า ทางเดิน ทางระบายน้ำ ที่โล่ง คือบริเวณที่ดินที่ผังกำหนดให้เป็นที่ว่างเป็นส่วนใหญ่ และ อธิบดี หมายถึงอธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง มาตรา 4

พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตสำรวจก่อนวางผัง

มาตรา 19 ให้ตราพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะทำการสำรวจเพื่อวางผังเมืองรวมหรือผังเมืองเฉพาะได้ โดยต้องระบุเจ้าพนักงานการผัง เขตท้องที่พร้อมแผนที่ และระยะเวลาใช้บังคับซึ่งต้องไม่เกินห้าปี พระราชกฤษฎีกาสิ้นผลเมื่อผังมีผลใช้บังคับหรือเมื่อครบกำหนดเวลา แล้วแต่เหตุใดจะเกิดก่อน มาตรา 20 ให้เจ้าพนักงานการผังเข้าไปสำรวจในสถานที่ได้ในเวลาระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นถึงพระอาทิตย์ตก ถ้าต้องเข้าไปในอาคารหรือที่พักอาศัยต้องแจ้งเป็นหนังสือให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวันและแสดงบัตรประจำตัว มาตรา 21 ให้รัฐมนตรีกำหนดหลักเกณฑ์การใช้ประโยชน์ในทรัพย์สินระหว่างที่พระราชกฤษฎีกาใช้บังคับได้ ตามคำแนะนำของคณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัด มาตรา 19มาตรา 20มาตรา 21

ผังเมืองรวมประกอบด้วยอะไรบ้าง

มาตรา 22 กำหนดให้ผังเมืองรวมมีวัตถุประสงค์ แผนที่แสดงเขต แผนผังกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดิน แผนผังแสดงที่โล่ง โครงการคมนาคมและขนส่ง โครงการสาธารณูปโภคและบริการสาธารณะ แหล่งทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และผังน้ำ รายการประกอบแผนผัง และข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินตาม (5) ซึ่งครอบคลุมประเภทและขนาดกิจการ ประเภท ชนิด ขนาด ความสูง และลักษณะของอาคาร อัตราส่วนพื้นที่อาคารรวมกันทุกชั้นของอาคารทุกหลังต่อพื้นที่แปลงที่ดิน อัตราส่วนพื้นที่อาคารปกคลุมดินต่อพื้นที่แปลงที่ดิน หรืออัตราส่วนพื้นที่ว่างต่อพื้นที่ใช้สอยรวมของอาคาร ระยะถอยร่นจากแนวธรรมชาติ ถนน แนวเขตที่ดิน อาคาร และแหล่งทรัพยากรน้ำสาธารณะ รวมทั้งพื้นที่แนวกันชน และขนาดของแปลงที่ดินที่จะอนุญาตให้ก่อสร้างอาคาร ถ้าผังเมืองรวมใดไม่มีแผนผังหรือข้อกำหนดข้อใด ต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดโดยมีเหตุผลอันสมควรและระบุเหตุผลไว้ในผัง มาตรา 22

ใครวางผังเมืองรวม และใครให้ความเห็นชอบ

มาตรา 23 ให้กรมโยธาธิการและผังเมือง หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หรือทั้งสองฝ่ายร่วมกัน เป็นผู้วางและจัดทำผังเมืองรวม ถ้าครอบคลุมพื้นที่ทั้งจังหวัดให้เป็นหน้าที่ของกรมหรือองค์การบริหารส่วนจังหวัด ฝ่ายที่จะวางผังต้องแจ้งอีกฝ่ายทราบก่อน ถ้าตกลงกันไม่ได้ให้รัฐมนตรีชี้ขาดตามคำแนะนำของคณะกรรมการผังเมือง มาตรา 25 กำหนดว่าผังเมืองรวมต้องสอดคล้องกับผังนโยบายระดับภาคและระดับจังหวัด และความต้องการของประชาชนในพื้นที่ มาตรา 26 ให้ผังที่กรมวางเสนอคณะกรรมการผังเมือง มาตรา 27 ให้ผังที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นวางเสนอคณะกรรมการผังเมืองจังหวัด โดยต้องขอความเห็นจากกรมโยธาธิการและผังเมืองก่อน และคณะกรรมการผังเมืองมีอำนาจสั่งให้แก้ไข หรือสั่งให้ยุติและให้กรมวางแทนได้ มาตรา 28 กำหนดว่าผังที่กรมและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นร่วมกันวางถือเป็นผังที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นวาง เว้นแต่มีพื้นที่คาบเกี่ยวตั้งแต่สองจังหวัดขึ้นไปให้ถือเป็นผังที่กรมวาง คณะกรรมการผังเมืองจังหวัดตามมาตรา 85 ในเขตจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานครมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธานและโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดเป็นเลขานุการ มีหน้าที่ตามมาตรา 86 ให้ความเห็นชอบผังเมืองรวมที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นวาง และวินิจฉัยอุทธรณ์ที่ยื่นต่อคณะกรรมการ มาตรา 23มาตรา 25มาตรา 26มาตรา 27มาตรา 28มาตรา 85มาตรา 86

ปิดประกาศและสิทธิยื่นคำร้องของผู้มีส่วนได้เสีย

มาตรา 29 กำหนดว่าผังเมืองรวมที่คณะกรรมการเห็นชอบแล้วต้องเผยแพร่ทางอิเล็กทรอนิกส์ และปิดประกาศแผนที่แสดงเขตและรายละเอียด ณ สำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอ และที่ทำการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตผัง เป็นเวลาไม่น้อยกว่าเก้าสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ พร้อมเชิญชวนผู้มีส่วนได้เสียไปตรวจดูแผนผังและข้อกำหนด มาตรา 30 ให้ผู้มีส่วนได้เสียที่ต้องการแก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือยกเลิกข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินตามมาตรา 22 (5) ยื่นคำร้องต่อกรมโยธาธิการและผังเมืองหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นผู้วางผัง โดยคำร้องต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะ หรือตรงกับความเห็นที่ผู้ร้องเคยแสดงไว้ตอนรับฟังความคิดเห็น มาตรา 31 กำหนดว่าคำร้องที่ยื่นภายในกำหนดเวลาปิดประกาศต้องเสนอต่อคณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดพร้อมความเห็น ถ้ายกคำร้องต้องชี้แจงเหตุผลให้ผู้ยื่นทราบ และกรณีผังที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นวาง ผลการพิจารณาต้องส่งให้กรมโยธาธิการและผังเมือง ถ้ากรมไม่เห็นพ้องให้เสนอคณะกรรมการผังเมืองพิจารณาเป็นที่ยุติ มาตรา 29มาตรา 30มาตรา 31

การประกาศใช้ผังเมืองรวม

มาตรา 33 กำหนดให้ผังเมืองรวมออกเป็นประกาศกระทรวงมหาดไทยหรือข้อบัญญัติท้องถิ่น ข้อบัญญัติท้องถิ่นใช้บังคับได้เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษา และถ้ามีผังเมืองรวมหลายฉบับใช้บังคับในพื้นที่เดียวกันให้ใช้ฉบับที่ประกาศใช้ภายหลัง มาตรา 32 กำหนดว่าเมื่อพ้นกำหนดปิดประกาศแล้วไม่มีคำร้องหรือคำร้องถูกยก ให้กรมโยธาธิการและผังเมืองหรือเจ้าพนักงานท้องถิ่นดำเนินการออกประกาศหรือข้อบัญญัติโดยไม่ชักช้า ประกาศกระทรวงมหาดไทยต้องเสนอคณะรัฐมนตรีเห็นชอบก่อน ถ้าสภาท้องถิ่นไม่ออกข้อบัญญัติภายในเวลาอันสมควร คณะกรรมการผังเมืองจังหวัดเสนอผังนั้นให้คณะกรรมการผังเมืองได้ภายในหกสิบวันนับแต่วันมีมติ และถ้าคณะกรรมการผังเมืองเห็นชอบโดยไม่แก้ข้อกำหนด ให้ถือเป็นผังที่กรมวางและออกเป็นประกาศกระทรวงมหาดไทย มาตรา 36 กำหนดว่าเมื่อผังเมืองรวมใช้บังคับแล้ว โครงการพัฒนาภาครัฐทางด้านกายภาพต้องสอดคล้องกับนโยบายและการใช้ประโยชน์ที่ดินของผังเมืองรวม มาตรา 32มาตรา 33มาตรา 36

ข้อห้ามใช้ที่ดินผิดผัง และสิทธิของผู้ใช้ที่ดินมาก่อน

มาตรา 37 ห้ามบุคคลใดใช้ประโยชน์ที่ดินผิดไปจากที่กำหนดในผังเมืองรวม หรือปฏิบัติการใดที่ขัดกับข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินในเขตที่ผังใช้บังคับ ข้อห้ามนี้ไม่ใช้กับเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ใช้ประโยชน์ที่ดินมาก่อนผังใช้บังคับและจะใช้เช่นนั้นต่อไป แต่ถ้าคณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดเห็นว่าขัดต่อนโยบายของผังในสาระสำคัญเกี่ยวกับสุขลักษณะ ความปลอดภัยของประชาชน สวัสดิภาพของสังคม หรือประโยชน์สาธารณะ ก็มีอำนาจกำหนดหลักเกณฑ์ให้แก้ไขภายในเวลาที่กำหนดหรือระงับการใช้ โดยต้องเชิญเจ้าของหรือผู้ครอบครองมาแสดงข้อเท็จจริง และถ้าเกิดความเสียหายหรือเสื่อมสิทธิต้องกำหนดค่าทดแทน ผู้ไม่เห็นด้วยอุทธรณ์ได้ตามมาตรา 90 มาตรา 38 อธิบายว่าการใช้ประโยชน์มาก่อน หมายถึงกรณีที่กิจการนั้นได้รับอนุญาตหรืออนุมัติตามกฎหมายที่กำหนดไว้ก่อนแล้ว หรือถ้ากฎหมายไม่ได้กำหนดให้ต้องขออนุญาต ให้พิจารณาตามความเป็นจริง มาตรา 37มาตรา 38

การประเมินผลและแก้ไขผังเมืองรวม

มาตรา 34 ให้กรมโยธาธิการและผังเมืองหรือเจ้าพนักงานท้องถิ่นจัดทำรายงานการประเมินผลการเปลี่ยนแปลงสภาพการณ์และสิ่งแวดล้อมตามระยะเวลาที่คณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดกำหนด แต่ไม่เกินห้าปีนับแต่วันที่ผังใช้บังคับ หรือนับแต่วันพิจารณารายงานครั้งที่ผ่านมาเสร็จสิ้น ถ้าสภาพการณ์เปลี่ยนไปในสาระสำคัญให้วางและจัดทำผังเมืองรวมขึ้นใหม่ได้ มาตรา 35 ให้แก้ไขผังเมืองรวมเฉพาะบริเวณหรือเฉพาะส่วนได้ โดยเสนอคณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัด เมื่อเห็นชอบแล้วต้องปิดประกาศแผนที่และรายละเอียดการแก้ไขเป็นเวลาไม่น้อยกว่าสามสิบวัน พร้อมเชิญชวนผู้มีส่วนได้เสียแสดงข้อคิดเห็นเป็นลายลักษณ์อักษร มาตรา 34มาตรา 35

ผังเมืองเฉพาะ: การจัดทำ

มาตรา 39 กำหนดให้ผังเมืองเฉพาะตราเป็นพระราชบัญญัติหรือพระราชกฤษฎีกา และถ้าต้องเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืน มาตรา 40 กำหนดองค์ประกอบ เช่น แผนผังการใช้ประโยชน์ที่ดินจำแนกตามประเภทกิจการ แนวและขนาดทางสาธารณะ การกำหนดระดับพื้นดิน พื้นที่สีเขียว และข้อกำหนดเรื่องที่อุปกรณ์ อาคารที่จะอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้ก่อสร้าง อาคารที่จะถูกสั่งให้รื้อ และการดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคาร มาตรา 41 ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในท้องที่ที่มีผังเมืองรวมแล้วจัดให้มีผังเมืองเฉพาะเองหรือขอให้กรมวางก็ได้ และรัฐมนตรีอาจสั่งให้วางผังเมืองเฉพาะได้ มาตรา 42 ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นปิดประกาศเขตที่ประมาณว่าจะวางผังเมืองเฉพาะเป็นเวลาไม่น้อยกว่าเก้าสิบวัน และมีหนังสือแจ้งเจ้าของหรือผู้ครอบครองอสังหาริมทรัพย์ในเขตนั้น มาตรา 43 ให้เจ้าของที่ดินเสนอความคิดเห็นและความประสงค์ในการปรับปรุงที่ดินเป็นหนังสือภายในสี่สิบห้าวันนับแต่วันครบกำหนดประกาศ มาตรา 44 ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นหรือกรมตอบเห็นชอบ ปฏิเสธ หรือสั่งแก้ไขภายในสามสิบวันนับแต่วันได้รับหนังสือ ผู้ไม่เห็นด้วยอุทธรณ์ได้ตามมาตรา 90 มาตรา 45 กำหนดว่าผังเมืองเฉพาะต้องสอดคล้องกับผังเมืองรวม และมาตรา 48 ให้เสนอรัฐมนตรีตราเป็นพระราชบัญญัติ หรือถ้าไม่มีองค์ประกอบตามมาตรา 40 (5) (ก) (ง) และ (ญ) (6) และ (7) ให้เสนอคณะรัฐมนตรีออกเป็นพระราชกฤษฎีกา มาตรา 39มาตรา 40มาตรา 41มาตรา 42มาตรา 43มาตรา 44มาตรา 45มาตรา 48

ผังเมืองเฉพาะ: การบังคับใช้ ค่าตอบแทน และที่อุปกรณ์

มาตรา 51 ห้ามใช้ประโยชน์ที่ดินหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงอสังหาริมทรัพย์ผิดไปจากผังเมืองเฉพาะหรือกฎกระทรวงที่ออกตามมาตรา 40 และมาตรา 50 ให้กฎกระทรวงนั้นใช้แทนข้อบัญญัติหรือเทศบัญญัติที่ขัดหรือแย้งในส่วนการใช้ประโยชน์ที่ดิน มาตรา 52 ให้มีคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น (ในเขตจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานครมีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นประธาน) ซึ่งตามมาตรา 56 มีอำนาจสั่งการเรื่องที่อุปกรณ์ การดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคาร และกำหนดเงินค่าตอบแทน มาตรา 57 กำหนดว่าคำสั่งให้ดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคารต้องแจ้งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าหกสิบวัน ส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับหรือให้ลงลายมือชื่อรับทราบ ถ้าแจ้งไม่ได้ให้ปิดประกาศและถือว่าทราบเมื่อพ้นสิบห้าวัน มาตรา 59 ให้จ่ายเงินค่าตอบแทนตามที่คณะกรรมการกำหนด มาตรา 60 กำหนดว่าผู้ได้รับคำสั่งรื้อถอนหรือเคลื่อนย้ายต้องปฏิบัติภายในสามสิบวันนับแต่วันทราบคำสั่งหรือคำวินิจฉัยอุทธรณ์ ถ้าไม่ทำให้เตือนเป็นหนังสือโดยให้เวลาไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน แล้วเจ้าหน้าที่ดำเนินการรื้อถอนเองได้โดยคิดค่าใช้จ่ายซึ่งต้องไม่มากกว่าเงินค่าตอบแทน มาตรา 61 ใช้หลักเดียวกันกับกรณีสั่งดัดแปลงอาคารที่ทำไม่เสร็จในเวลาที่กำหนด มาตรา 62 ให้จัดหาที่อยู่ชั่วคราวให้ผู้ถูกสั่งรื้อที่หาที่อยู่เองไม่ได้ ไม่เกินหนึ่งปี และผ่อนผันได้อีกไม่เกินหกเดือน มาตรา 64 ให้จ่ายค่าตอบแทนแก่เจ้าของที่ดินที่ถูกจัดเป็นที่อุปกรณ์ โดยต้องไม่เกินราคาที่ดิน มาตรา 65 ยกเว้นภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในส่วนที่ถูกจัดเป็นที่อุปกรณ์ และมาตรา 66 ให้โอนที่อุปกรณ์เป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดินโดยได้รับค่าตอบแทนและได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมจดทะเบียนได้ มาตรา 50มาตรา 51มาตรา 52มาตรา 56มาตรา 57มาตรา 59มาตรา 60มาตรา 61มาตรา 62มาตรา 64มาตรา 65มาตรา 66

การอุทธรณ์และอำนาจของเจ้าพนักงาน

มาตรา 90 ให้ผู้มีสิทธิอุทธรณ์ยื่นอุทธรณ์ได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันได้รับคำสั่งหรือหนังสือแจ้ง ในเรื่องการกำหนดเงื่อนไขการใช้ที่ดินและค่าทดแทนตามมาตรา 37 การปฏิเสธหรือสั่งแก้ไขโครงการตามมาตรา 44 การสั่งรื้อถอนหรือดัดแปลงอาคารตามมาตรา 57 การกำหนดเงินค่าตอบแทน การคิดค่าใช้จ่ายรื้อถอนหรือดัดแปลงตามมาตรา 60 และมาตรา 61 การจัดระบบสาธารณูปโภคตามมาตรา 69 และคำสั่งให้ระงับการฝ่าฝืนตามมาตรา 97 โดยเรื่องตามมาตรา 37 ยื่นต่อคณะกรรมการอุทธรณ์ เรื่องค่าใช้จ่ายรื้อถอนตามมาตรา 60 ยื่นต่อคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น และเรื่องอื่นยื่นต่อคณะกรรมการผังเมืองจังหวัด มาตรา 95 ให้วินิจฉัยอุทธรณ์ภายในหกสิบวันนับแต่วันได้รับอุทธรณ์ และมาตรา 96 ให้ทุกฝ่ายยุติการดำเนินการที่เป็นเหตุแห่งการอุทธรณ์ในระหว่างอุทธรณ์ เว้นแต่กรณีจำเป็นเร่งด่วนเพื่อประโยชน์สาธารณะหรือเป็นอันตราย มาตรา 97 ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่น เจ้าพนักงานการผัง หรือเจ้าหน้าที่ดำเนินการสั่งให้ผู้ฝ่าฝืนผังเมืองรวม ผังเมืองเฉพาะ หรือหลักเกณฑ์ตามมาตรา 21 ระงับการกระทำ แก้ไขปรับปรุง หรือปฏิบัติให้ถูกต้อง มาตรา 98 และมาตรา 99 ให้อำนาจเรียกบุคคลมาชี้แจง และเข้าไปในที่ดินหรืออาคารในเขตผังในเวลาระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นถึงพระอาทิตย์ตก ถ้าเข้าไปเพื่อสำรวจต้องแจ้งล่วงหน้าไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน และต้องแสดงบัตรประจำตัว มาตรา 101 ให้บุคคลเหล่านี้เป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 90มาตรา 95มาตรา 96มาตรา 97มาตรา 98มาตรา 99มาตรา 101

บทกำหนดโทษ

มาตรา 105 ผู้ฝ่าฝืนหลักเกณฑ์การใช้ประโยชน์ในทรัพย์สินระหว่างเขตสำรวจตามมาตรา 21 ฝ่าฝืนกฎกระทรวงตามมาตรา 40 ใช้ที่ดินผิดผังเมืองรวมตามมาตรา 37 หรือผิดผังเมืองเฉพาะตามมาตรา 51 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และต้องระวางโทษปรับอีกวันละไม่เกินสามหมื่นบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนหรือจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง มาตรา 104 ผู้ฝ่าฝืนคำสั่งให้รื้อถอนหรือเคลื่อนย้ายอาคารตามมาตรา 60 คำสั่งให้ดัดแปลงอาคารตามมาตรา 61 หรือคำสั่งให้ระงับหรือแก้ไขการฝ่าฝืนตามมาตรา 97 ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 102 ถ้าผู้กระทำผิดเป็นนิติบุคคล กรรมการ ผู้จัดการ หรือผู้รับผิดชอบที่สั่งการหรือละเว้นจนเกิดความผิดต้องรับโทษด้วย และมาตรา 103 ให้ศาลสั่งผู้กระทำผิดแก้ไขสภาพอสังหาริมทรัพย์ให้เป็นไปตามผังได้เมื่อเจ้าพนักงานท้องถิ่นร้องขอ หรือให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นจัดการเองแล้วคิดค่าใช้จ่ายจากเจ้าของหรือผู้ครอบครองตามที่จ่ายจริง มาตรา 102มาตรา 103มาตรา 104มาตรา 105

คำถามที่พบบ่อย

ที่ดินอยู่ในเขตผังเมืองรวม จะก่อสร้างหรือประกอบกิจการที่ผังไม่อนุญาตได้หรือไม่

มาตรา 37 ห้ามบุคคลใดใช้ประโยชน์ที่ดินผิดไปจากที่กำหนดในผังเมืองรวม หรือปฏิบัติการใดที่ขัดกับข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินของผังนั้น ผู้ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 105 คือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และปรับอีกวันละไม่เกินสามหมื่นบาทตลอดเวลาที่ยังฝ่าฝืนหรือจนกว่าจะปฏิบัติให้ถูกต้อง มาตรา 37มาตรา 105

ประกอบกิจการอยู่ก่อนที่ผังเมืองรวมจะใช้บังคับ ต้องเลิกหรือไม่

มาตรา 37 กำหนดว่าข้อห้ามใช้ที่ดินผิดผังไม่ใช้กับเจ้าของหรือผู้ครอบครองที่ใช้ประโยชน์ที่ดินมาก่อนผังเมืองรวมใช้บังคับและจะใช้เช่นนั้นต่อไป เว้นแต่คณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดเห็นว่าขัดต่อนโยบายของผังในสาระสำคัญเกี่ยวกับสุขลักษณะ ความปลอดภัยของประชาชน สวัสดิภาพของสังคม หรือประโยชน์สาธารณะ จึงจะกำหนดให้แก้ไขหรือระงับได้ โดยต้องเชิญเจ้าของมาแสดงข้อเท็จจริงและกำหนดค่าทดแทนถ้าเกิดความเสียหาย มาตรา 38 กำหนดว่าการใช้มาก่อนหมายถึงกิจการที่ได้รับอนุญาตหรืออนุมัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องไว้ก่อนแล้ว หรือถ้ากฎหมายไม่ได้กำหนดให้ต้องขออนุญาต ให้พิจารณาตามความเป็นจริง ผู้ไม่เห็นด้วยกับเงื่อนไขหรือค่าทดแทนอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการอุทธรณ์ได้ภายในสามสิบวันตามมาตรา 90 มาตรา 37มาตรา 38มาตรา 90

ไม่เห็นด้วยกับข้อกำหนดของผังเมืองรวมที่กำลังปิดประกาศ ต้องทำอย่างไร

มาตรา 30 ให้ผู้มีส่วนได้เสียยื่นคำร้องขอแก้ไข เปลี่ยนแปลง หรือยกเลิกข้อกำหนดการใช้ประโยชน์ที่ดินตามมาตรา 22 (5) ต่อกรมโยธาธิการและผังเมืองหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นผู้วางผัง โดยต้องยื่นภายในกำหนดเวลาปิดประกาศตามมาตรา 29 ซึ่งไม่น้อยกว่าเก้าสิบวันนับแต่วันปิดประกาศ คำร้องต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์สาธารณะหรือตรงกับความเห็นที่เคยแสดงไว้ตอนรับฟังความคิดเห็น มาตรา 31 กำหนดว่าคำร้องจะถูกเสนอต่อคณะกรรมการผังเมืองหรือคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดพร้อมความเห็น ถ้ายกคำร้องต้องชี้แจงเหตุผลให้ผู้ยื่นทราบ ถ้าเห็นชอบให้สั่งแก้ไขข้อกำหนดในผังนั้น มาตรา 29มาตรา 30มาตรา 31

เทศบาลหรือ อบต. วางผังเมืองรวมของตนเองได้หรือไม่ และประกาศใช้อย่างไร

มาตรา 23 ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นวางและจัดทำผังเมืองรวมได้ ทั้งแบบทำเองหรือร่วมกับกรมโยธาธิการและผังเมือง โดยต้องแจ้งกรมทราบก่อน มาตรา 27 ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นเสนอผังต่อคณะกรรมการผังเมืองจังหวัดเพื่อให้ความเห็นชอบ และก่อนเสนอต้องขอความเห็นจากกรมโยธาธิการและผังเมืองแนบไปด้วย มาตรา 32 กำหนดว่าเมื่อพ้นกำหนดปิดประกาศและไม่มีคำร้องค้างอยู่ ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นดำเนินการออกข้อบัญญัติท้องถิ่นโดยไม่ชักช้า และมาตรา 33 กำหนดว่าข้อบัญญัติท้องถิ่นให้ใช้บังคับผังเมืองรวมใช้บังคับได้เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว มาตรา 23มาตรา 27มาตรา 32มาตรา 33

อุทธรณ์คำสั่งตามกฎหมายผังเมืองได้ภายในกี่วัน และยื่นต่อใคร

มาตรา 90 ให้อุทธรณ์ได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันได้รับคำสั่งหรือหนังสือแจ้ง เรื่องตาม (1) และ (2) คือเงื่อนไขการใช้ที่ดินและค่าทดแทนตามมาตรา 37 ยื่นต่อคณะกรรมการอุทธรณ์ เรื่องตาม (3) (4) (5) (7) (8) และ (9) เช่น คำสั่งรื้อถอนตามมาตรา 57 ค่าตอบแทน และคำสั่งให้ระงับการฝ่าฝืนตามมาตรา 97 ยื่นต่อคณะกรรมการผังเมืองจังหวัด และเรื่องตาม (6) คือค่าใช้จ่ายรื้อถอนตามมาตรา 60 ยื่นต่อคณะกรรมการบริหารการผังเมืองส่วนท้องถิ่น มาตรา 95 ให้คณะกรรมการวินิจฉัยภายในหกสิบวันนับแต่วันได้รับอุทธรณ์ และมาตรา 96 ให้ทุกฝ่ายยุติการดำเนินการที่เป็นเหตุแห่งการอุทธรณ์ในระหว่างนั้น เว้นแต่กรณีจำเป็นเร่งด่วนหรือเป็นอันตราย มาตรา 90มาตรา 95มาตรา 96

กฎกระทรวงผังเมืองรวมฉบับเดิมที่ออกก่อนกฎหมายนี้ยังใช้ได้หรือไม่

มาตรา 111 กำหนดว่ากฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวมที่ยังมีผลอยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้ใช้ต่อไปได้จนกว่าจะมีประกาศกระทรวงมหาดไทยหรือข้อบัญญัติท้องถิ่นให้ใช้บังคับผังเมืองรวมในพื้นที่เดียวกัน และในระหว่างนั้นการแก้ไขหรือยกเลิกกฎกระทรวงดังกล่าวทั้งฉบับหรือเฉพาะบริเวณ ให้ทำโดยประกาศกระทรวงมหาดไทยหรือข้อบัญญัติท้องถิ่น มาตรา 109 ให้พระราชกฤษฎีกา กฎกระทรวง ระเบียบ และประกาศอื่นที่ออกตามกฎหมายผังเมืองเดิมคงใช้ได้เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับพระราชบัญญัตินี้ มาตรา 111มาตรา 109

คำปรารภ / อำนาจในการตรา

พระราชบัญญัติ

การผังเมือง

พ.ศ. 2562

คำอธิบายในหน้านี้จัดทำโดยทีมโยธาไทยจากตัวบทที่มีในระบบเท่านั้น ระบุเลขมาตรากำกับทุกข้อเพื่อให้ตรวจสอบกลับได้ — เป็นเครื่องมือช่วยอ่าน ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย · ปรับปรุง 25 กันยายน 2569

พ.ศ. 2562

ตัวบทเต็ม พ.ร.บ.การผังเมือง 2562

ทั้งฉบับ 111 มาตรา — กำลังโหลดตัวบทพร้อมสารบัญและจุดเชื่อมโยง… หากหน้านี้ไม่แสดงตัวบท เริ่มอ่านที่ มาตรา 1 แล้วกด "ถัดไป" ทีละมาตราได้