ปกกฎหมาย: พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562 — พระราชบัญญัติ 68 มาตรา
ก่อสร้างและช่าง

พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562

ขั้นตอนที่รัฐใช้เวนคืนหรือซื้อที่ดินและสิ่งปลูกสร้างของเอกชน การกำหนดเงินค่าทดแทน การอุทธรณ์ และการขอคืนที่ดิน

  • พระราชบัญญัติ พ.ศ. 2562
  • 68 มาตรา
  • 10 หมวด/ส่วน
  • 5 มาตราเคยถูกแก้ไข
  • หมวด: ก่อสร้างและช่าง

ใครต้องใช้ ใช้ตอนไหน

เจ้าของที่ดิน เจ้าของสิ่งปลูกสร้าง และผู้เช่าที่ถูกเวนคืนเจ้าหน้าที่เวนคืนและ อปท. ที่ต้องได้ที่ดินมาทำโครงการช่างสำรวจ ผู้ประเมินราคา และคณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้น
  • รัฐจะได้ที่ดินเอกชนมาสร้างถนน คลอง หรือสาธารณูปโภค ต้องเริ่มด้วยการตราพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน มาตรา 7มาตรา 8
  • เจ้าหน้าที่จะเข้าสำรวจหรือรังวัดที่ดินของเอกชน ต้องแจ้งเจ้าของล่วงหน้ากี่วัน มาตรา 12มาตรา 15
  • ที่ดินอยู่ในเขตพระราชกฤษฎีกา ราคาเบื้องต้นกำหนดจากอะไร และถ้าตกลงขายจะได้รับเงินเมื่อใด มาตรา 20มาตรา 21มาตรา 25มาตรา 26
  • เจ้าของไม่ตกลงขาย รัฐจะเวนคืนอย่างไร และเข้าครอบครองที่ดินก่อนได้หรือไม่ มาตรา 28มาตรา 31
  • เงินค่าทดแทนประกอบด้วยอะไรบ้าง และใครมีสิทธิได้รับ (เจ้าของ ผู้เช่า ผู้เสียสิทธิใช้ทาง) มาตรา 37มาตรา 40มาตรา 41
  • ที่ดินที่เหลือเล็กเกินจะใช้ประโยชน์ หรืออาคารถูกเวนคืนบางส่วน จะขอให้รัฐซื้อส่วนที่เหลือ มาตรา 33มาตรา 34
  • ไม่พอใจเงินค่าทดแทน จะอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีและฟ้องศาลภายในกี่วัน มาตรา 49มาตรา 50
  • รัฐเวนคืนแล้วไม่ได้ใช้ที่ดินตามวัตถุประสงค์ เจ้าของเดิมหรือทายาทจะขอคืนได้เมื่อใด มาตรา 51มาตรา 53มาตรา 54

สาระสำคัญ — อ้างเลขมาตราได้ทุกข้อ

คำสำคัญ "เวนคืน" "อสังหาริมทรัพย์" "เจ้าหน้าที่" "เจ้าของ"

มาตรา 4 กำหนดว่า "เวนคืน" คือการให้ได้มาซึ่งที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์อย่างอื่นที่มิใช่ของรัฐตามเงื่อนไขในกฎหมายนี้ แต่ไม่รวมการได้มาโดยวิธีการซื้อขาย "อสังหาริมทรัพย์" คือที่ดิน โรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง ไม้ยืนต้น หรือทรัพย์อย่างอื่นที่ติดอยู่กับที่ดินอย่างถาวร "เจ้าหน้าที่" คือกระทรวง ทบวง กรม องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ หรือหน่วยงานอื่นของรัฐที่มีอำนาจเวนคืน และ "เจ้าของ" หมายถึงเจ้าของหรือผู้ครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย มาตรา 5 กำหนดว่าการแจ้งหรือส่งหนังสือให้ส่ง ณ ภูมิลำเนาตามทะเบียนราษฎร ถ้าไม่ทราบตัวเจ้าของหรือส่งไม่ได้ ให้ปิดประกาศ ณ ที่ตั้งอสังหาริมทรัพย์ไม่น้อยกว่า 15 วันก่อนวันเข้าดำเนินการ มาตรา 4มาตรา 5

พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน ใช้บังคับได้ไม่เกิน 5 ปี

มาตรา 8 กำหนดว่าเมื่อจำเป็นต้องเวนคืนและต้องสำรวจให้ทราบที่ดินที่ต้องได้มาโดยแน่ชัด ให้ตราพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน ซึ่งอย่างน้อยต้องระบุวัตถุประสงค์ ระยะเวลาใช้บังคับ แนวเขตที่ดินเท่าที่จำเป็น ระยะเวลาเริ่มเข้าสำรวจ เจ้าหน้าที่เวนคืน และแผนที่แสดงแนวเขต มาตรา 9 กำหนดว่าระยะเวลาใช้บังคับจะกำหนดเกิน 5 ปีไม่ได้ มาตรา 10 กำหนดให้สำรวจให้เสร็จภายในระยะเวลานั้น ถ้าไม่เสร็จและยังประสงค์จะสำรวจต่อ ต้องเสนอคณะรัฐมนตรีให้ตราพระราชกฤษฎีกาฉบับใหม่ล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 60 วันก่อนฉบับเดิมสิ้นผล มาตรา 11 กำหนดให้ปิดประกาศพระราชกฤษฎีกา ณ ที่ทำการเจ้าหน้าที่ ศาลากลางจังหวัด ที่ว่าการอำเภอ ที่ทำการกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ที่ทำการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสำนักงานที่ดินในท้องที่ และมาตรา 13 กำหนดว่าระยะเวลาเริ่มเข้าสำรวจต้องไม่เกิน 180 วันนับแต่วันที่พระราชกฤษฎีกาใช้บังคับ ขยายได้ไม่เกิน 90 วันโดยรัฐมนตรีอนุมัติ มาตรา 8มาตรา 9มาตรา 10มาตรา 11มาตรา 13

เข้าสำรวจและรังวัด ต้องแจ้งเจ้าของล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน

มาตรา 12 กำหนดว่าภายในระยะเวลาใช้บังคับพระราชกฤษฎีกา พนักงานเจ้าหน้าที่มีสิทธิเข้าไปในที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ในแนวเขตเพื่อสำรวจเท่าที่จำเป็น แต่ต้องแจ้งเป็นหนังสือให้เจ้าของทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วันก่อนวันเข้าสำรวจ ต้องระมัดระวังไม่ให้เกิดความเสียหาย และถ้าเสียหายเจ้าของมีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชย มาตรา 14 ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ชี้แจงวัตถุประสงค์การเวนคืนและรับฟังความคิดเห็นของประชาชน มาตรา 15 กำหนดว่าเมื่อต้องรังวัด ต้องแจ้งกำหนดวันเวลาเป็นหนังสือให้เจ้าของที่ดินมาชี้หรือระวังแนวเขตล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน ถ้าเจ้าของไม่มาหรือมาแต่ไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขต ให้รังวัดต่อไปได้ และมาตรา 16 ให้เจ้าหน้าที่แจ้งกรมที่ดินเพื่อหมายเหตุในหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินว่าอยู่ในแนวเขตที่จะเวนคืน มาตรา 12มาตรา 14มาตรา 15มาตรา 16

คณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้น หลักเกณฑ์ราคา และการหักหรือเพิ่ม

มาตรา 19 กำหนดให้เจ้าหน้าที่แต่งตั้งคณะกรรมการประกอบด้วยผู้แทนของเจ้าหน้าที่ ผู้แทนกรมธนารักษ์ ผู้แทนกรมที่ดิน นายอำเภอหรือผู้อำนวยการเขต และผู้บริหารท้องถิ่นที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้นและเงินค่าทดแทน มาตรา 20 กำหนดให้คำนึงถึงราคาซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาดในวันใช้บังคับพระราชกฤษฎีกา ราคาประเมินเพื่อจัดเก็บภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ราคาประเมินทุนทรัพย์เพื่อเรียกเก็บค่าธรรมเนียมจดทะเบียน สภาพและที่ตั้งของที่ดิน และเหตุและวัตถุประสงค์ของการเวนคืนประกอบกัน มาตรา 21 (ถ้อยคำปัจจุบันตามที่แก้ไขเพิ่มเติมล่าสุด) กำหนดให้กำหนดราคาเบื้องต้นให้แล้วเสร็จภายใน 180 วันนับแต่วันที่ได้รับแต่งตั้ง ขยายได้ไม่เกิน 180 วันโดยรัฐมนตรีอนุมัติ และถ้ารัฐมนตรีเห็นว่าราคาต่ำหรือสูงเกินไปจะเสนอคณะรัฐมนตรีกำหนดราคาใหม่ก็ได้ มาตรา 22 กำหนดว่าถ้าโครงการทำให้ที่ดินที่เหลือในแปลงเดียวกันมีราคาสูงขึ้น ให้หักราคาที่สูงขึ้นออกจากเงินค่าทดแทน แต่จะหักเกินร้อยละ 50 ไม่ได้ และถ้าราคาที่ดินที่เหลือลดลง ให้กำหนดค่าทดแทนสำหรับส่วนที่ลดลงนั้นด้วย มาตรา 23 ห้ามกำหนดค่าทดแทนสำหรับราคาที่สูงขึ้นเพราะสิ่งปลูกสร้างที่ทำขึ้นโดยอุบายฉ้อฉล หรือทำขึ้นหลังพระราชกฤษฎีกาใช้บังคับโดยไม่ได้รับอนุญาต และมาตรา 24 กำหนดว่าที่ดินที่เจ้าของได้มาโดยไม่ได้ใช้อยู่อาศัยหรือทำประโยชน์จริง และมีการตราพระราชกฤษฎีกาภายใน 5 ปีนับแต่วันที่ได้มา คณะกรรมการจะกำหนดราคาต่ำกว่าเกณฑ์ปกติได้ แต่ไม่ต่ำกว่าราคาขณะที่ได้ที่ดินนั้นมา ยกเว้นที่ดินที่ได้มาโดยการยกให้หรือทางมรดก มาตรา 19มาตรา 20มาตรา 21มาตรา 22มาตรา 23มาตรา 24

ตกลงซื้อขายก่อนเวนคืน ได้เพิ่มร้อยละ 2 จ่ายเงินภายใน 120 วัน

มาตรา 25 กำหนดว่าเมื่อประกาศราคาเบื้องต้นแล้ว ให้เจ้าหน้าที่เจรจาตกลงซื้อขายในราคาไม่เกินราคาเบื้องต้นที่คณะกรรมการกำหนด ถ้าเจ้าของตกลงขาย ให้ทำสัญญาซื้อขายตามแบบที่เจ้าหน้าที่กำหนด และจ่ายเงินค่าทดแทนภายใน 120 วันนับแต่วันทำสัญญา โดยถือว่ากรรมสิทธิ์โอนนับแต่วันชำระเงิน มาตรา 26 กำหนดให้ผู้ที่ตกลงซื้อขายได้รับเงินค่าทดแทนเพิ่มอีกร้อยละ 2 ของราคาเบื้องต้น และการรับเงินค่าทดแทนไม่ตัดสิทธิในการอุทธรณ์ มาตรา 27 กำหนดให้การซื้อขายนี้และการโอนที่ดินที่ได้จากการเวนคืนได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภาษีธุรกิจเฉพาะ และค่าอากรแสตมป์ มาตรา 25มาตรา 26มาตรา 27

ไม่ตกลงขาย ต้องตราพระราชบัญญัติเวนคืน เข้าครอบครองก่อนได้เมื่อจ่ายหรือวางเงินแล้ว

มาตรา 28 กำหนดว่าถ้าเจ้าของรายใดไม่ตกลงซื้อขาย ให้ดำเนินการตราพระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์โดยเร็ว ระหว่างที่ยังไม่ได้ตราและพระราชกฤษฎีกายังมีผล ถ้ามีเหตุจำเป็นเร่งด่วน เจ้าหน้าที่โดยความเห็นชอบของรัฐมนตรีจะประกาศเข้าครอบครองและใช้อสังหาริมทรัพย์ก่อนการเวนคืนได้ โดยต้องประกาศให้ประชาชนทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 30 วัน และเข้าครอบครองได้ต่อเมื่อจ่ายเงินค่าทดแทนหรือวางเงินแล้ว จากนั้นต้องมีหนังสือแจ้งเจ้าของล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 90 วันนับแต่วันจ่ายหรือวางเงิน ให้เจ้าของรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างและขนย้ายทรัพย์สินภายในเวลานั้น ถ้าไม่ทำ เจ้าหน้าที่ดำเนินการเองได้โดยเจ้าของเป็นผู้เสียค่าใช้จ่าย มาตรา 29 กำหนดว่าพระราชบัญญัติเวนคืนต้องระบุวัตถุประสงค์ ระยะเวลาเข้าใช้ที่ดิน เจ้าหน้าที่เวนคืน รายละเอียดที่ดิน รายชื่อเจ้าของ และแผนที่แนวเขต และมาตรา 31 กำหนดว่ากรรมสิทธิ์ตกเป็นของเจ้าหน้าที่นับแต่วันที่พระราชบัญญัติเวนคืนใช้บังคับ แต่เจ้าหน้าที่จะเข้าครอบครองหรือใช้ได้ต่อเมื่อได้จ่ายหรือวางเงินค่าทดแทนแล้ว มาตรา 28มาตรา 29มาตรา 31

ที่ดินเหลือน้อยกว่า 25 ตารางวา หรืออาคารถูกตัด ขอให้รัฐซื้อส่วนที่เหลือได้

มาตรา 33 กำหนดว่าถ้าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างที่ถูกเวนคืนมีบางส่วนอยู่บนที่ดินที่ไม่ได้เวนคืนและแบ่งแยกไม่ได้ เจ้าของขอให้เวนคืนส่วนที่เหลือด้วยก็ได้ และถ้าอาคารบนที่ดินที่ไม่ถูกเวนคืนใช้ประโยชน์ไม่ได้ตามเดิมหรืออาจเกิดอันตราย เจ้าของร้องขอให้เจ้าหน้าที่ซื้อได้ โดยเจ้าหน้าที่มีอำนาจซื้อภายใน 90 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือร้องขอ มาตรา 34 กำหนดว่าถ้าเวนคืนที่ดินเพียงบางส่วนแล้วเนื้อที่ที่เหลือน้อยกว่า 25 ตารางวา หรือด้านใดด้านหนึ่งยาวน้อยกว่า 5 วา หรือแม้เนื้อที่จะเกิน 25 ตารางวาแต่อยู่อาศัยได้ไม่ปลอดภัยหรือใช้ประโยชน์ไม่ได้ เมื่อเจ้าของร้องขอ เจ้าหน้าที่ต้องซื้อที่ดินส่วนที่เหลือด้วย โดยเจ้าหน้าที่ต้องแจ้งสิทธินี้เป็นหนังสือ เจ้าของยื่นคำร้องได้ภายใน 120 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้ง และเจ้าหน้าที่ต้องพิจารณาให้เสร็จภายใน 60 วัน ข้อนี้ไม่ใช้กับที่ดินที่เหลือซึ่งติดเป็นผืนเดียวกับแปลงอื่นของเจ้าของเดียวกันแล้วไม่เข้าลักษณะดังกล่าว มาตรา 35 กำหนดว่าถ้าเจ้าของไม่มีที่ดินเหลือพอจะอยู่อาศัยหรือทำมาหาเลี้ยงชีพ เจ้าหน้าที่จะเวนคืนที่ดินเพิ่มเพื่อนำมาชดเชยเป็นที่ดินแทนการจ่ายเงินก็ได้ แต่ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของที่จะได้รับการชดเชย มาตรา 33มาตรา 34มาตรา 35

เงินค่าทดแทนประกอบด้วยอะไร และการรื้อถอนภายใน 90 วัน

มาตรา 37 กำหนดว่ากรณีเวนคืนเฉพาะที่ดิน เงินค่าทดแทนประกอบด้วยค่าที่ดิน ค่ารื้อถอน ค่าขนย้าย ค่าปลูกสร้างโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างใหม่ และค่าเสียหายอื่นจากการที่เจ้าของต้องออกจากที่ดิน ส่วนกรณีเวนคืนทั้งที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ประกอบด้วยค่าที่ดิน ค่าโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้าง และค่าเสียหายอื่น และถ้าเจ้าของประสงค์ให้เวนคืนสิ่งปลูกสร้างไปด้วย เจ้าหน้าที่ต้องดำเนินการตามนั้น มาตรา 38 ให้ค่าที่ดินใช้หลักเกณฑ์ราคาเบื้องต้นตามมาตรา 20 โดยอนุโลม ส่วนค่ารื้อถอน ค่าขนย้าย ค่าสิ่งปลูกสร้าง และค่าเสียหายอื่นให้เป็นไปตามกฎกระทรวง มาตรา 39 กำหนดว่ากรณีเวนคืนเฉพาะที่ดิน เจ้าของต้องรื้อถอนหรือย้ายสิ่งปลูกสร้างออกภายใน 90 วันนับแต่วันที่ได้รับเงินค่าทดแทนหรือวันที่เจ้าหน้าที่วางเงิน โดยเจ้าหน้าที่จ่ายเงินให้ก่อน 3 ใน 4 ของเงินค่าทดแทนทั้งหมด รื้อถอนทันกำหนดจึงจ่ายส่วนที่เหลือโดยพลัน ถ้าไม่รื้อโดยไม่มีเหตุอันสมควร เจ้าหน้าที่เข้ารื้อเองได้และหักค่าใช้จ่ายออกจากเงินค่าทดแทน มาตรา 44 (ถ้อยคำปัจจุบันตามที่แก้ไขเพิ่มเติมล่าสุด) กำหนดว่าทรัพย์สินที่เจ้าหน้าที่รื้อถอน ให้แจ้งเจ้าของมารับคืนภายในเวลาที่กำหนดซึ่งต้องไม่น้อยกว่า 30 วันนับแต่วันได้รับแจ้ง ถ้าไม่มารับ ให้ขายทอดตลาดแล้วส่งเงินที่เหลือหลังหักค่าเก็บรักษาและค่าใช้จ่ายคืนแก่เจ้าของโดยเร็ว มาตรา 37มาตรา 38มาตรา 39มาตรา 44

ใครมีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทน รวมผู้เช่าและผู้เสียสิทธิใช้ทาง

มาตรา 40 กำหนดให้กำหนดเงินค่าทดแทนแก่เจ้าของที่ดิน เจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างที่มีอยู่ในวันใช้บังคับพระราชบัญญัติเวนคืนหรือพระราชกฤษฎีกาหรือสร้างภายหลังโดยได้รับอนุญาต เจ้าของต้นไม้ยืนต้น ผู้เช่าหรือผู้เช่าช่วง บุคคลผู้เสียสิทธิในการใช้ทาง วางท่อน้ำ ท่อระบายน้ำ หรือสายไฟฟ้าผ่านที่ดินตามมาตรา 1349 หรือมาตรา 1352 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ซึ่งมาตรา 42 กำหนดว่าต้องเป็นผู้ได้รับความเสียหายจากการเวนคืน) และผู้ที่อยู่อาศัยหรือประกอบการค้าโดยชอบในอสังหาริมทรัพย์นั้นและเสียหายจากการต้องออกไป มาตรา 41 กำหนดว่าผู้เช่าที่มีหลักฐานเป็นหนังสือ หรือไม่มีแต่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าเช่าจริง ได้รับค่าขนย้ายและค่าเสียหายอื่น แต่ผู้เช่าที่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือได้เฉพาะค่าขนย้าย ผู้เช่าที่ลงทุนก่อสร้างหรือชำระค่าเช่าล่วงหน้าได้รับค่าเสียสิทธิการเช่าตามส่วนของระยะเวลาเช่าที่เหลือ โดยหักออกจากเงินของเจ้าของ และใช้กับการเช่าที่ทำก่อนวันพระราชกฤษฎีกาหรือพระราชบัญญัติเวนคืนใช้บังคับ หรือทำภายหลังโดยได้รับอนุญาต มาตรา 43 กำหนดว่าถ้ามีการจำนองหรือบุริมสิทธิ ให้ผู้รับจำนองกับเจ้าของตกลงกันเป็นหนังสือเรื่องส่วนแบ่งเงินค่าทดแทนภายในเวลาที่เจ้าหน้าที่กำหนด ถ้าตกลงไม่ได้ให้วางเงินค่าทดแทนไว้ และเมื่อจ่ายหรือวางเงินแล้วการจำนองเป็นอันสิ้นสุด มาตรา 40มาตรา 41มาตรา 42มาตรา 43

การจ่ายและวางเงินค่าทดแทน จ่ายช้าได้ดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี

มาตรา 45 กำหนดให้เจ้าหน้าที่มีหนังสือแจ้งผู้มีสิทธิล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน ให้นำหนังสือแสดงสิทธิในที่ดินมาส่งมอบ และแจ้งว่าถ้าไม่มารับเงินภายในกำหนดจะวางเงินค่าทดแทน โดยการจ่ายหรือวางเงินต้องเสร็จภายใน 120 วันนับแต่วันที่พระราชบัญญัติเวนคืนใช้บังคับ มาตรา 46 กำหนดให้วางเงินต่อศาล สำนักงานวางทรัพย์ หรือฝากธนาคารออมสินในชื่อผู้มีสิทธิเป็นบัญชีเฉพาะราย ดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นตกเป็นของผู้มีสิทธิ และต้องแจ้งผู้มีสิทธิภายใน 15 วันนับแต่วันวางเงิน ผู้ที่จะขอรับเงินฝากต้องแจ้งเจ้าหน้าที่ล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน มาตรา 47 กำหนดว่าถ้าจ่ายเงินไม่ทันกำหนดตามมาตรา 25 หรือวางเงินไม่ทันตามมาตรา 45 โดยไม่ใช่ความผิดของผู้มีสิทธิ ผู้มีสิทธิได้รับดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันครบกำหนดจนถึงวันจ่ายหรือวางเงิน และเมื่อชำระดอกเบี้ยแล้วให้ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ มาตรา 48 (ถ้อยคำปัจจุบันตามที่แก้ไขเพิ่มเติมล่าสุด) กำหนดว่าเงินที่วางไว้ ถ้าผู้มีสิทธิไม่มารับภายใน 5 ปีนับแต่วันที่มีสิทธิขอรับ ให้เจ้าหน้าที่ถอนคืนได้ แต่ไม่ตัดสิทธิของผู้มีสิทธิที่จะได้รับเงินนั้น โดยให้ยื่นคำร้องขอตามวิธีการในกฎกระทรวง มาตรา 45มาตรา 46มาตรา 47มาตรา 48

อุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีภายใน 90 วัน และฟ้องศาลภายใน 1 ปี

มาตรา 49 กำหนดว่าผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนที่ไม่พอใจเงินค่าทดแทนตามสัญญาซื้อขาย เงินเพิ่มตามมาตรา 26 หรือเงินที่ได้รับหรือวางไว้ตามมาตรา 28 มีสิทธิอุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีภายใน 90 วันนับแต่วันที่ได้รับเงินจากเจ้าหน้าที่หรือรับเงินที่วางไว้ รัฐมนตรีต้องแต่งตั้งคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิทางกฎหมายและผู้เชี่ยวชาญการตีราคาไม่น้อยกว่า 5 คน เสนอความเห็นภายใน 180 วันนับแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์ ขยายได้แต่รวมแล้วไม่เกิน 180 วัน และรัฐมนตรีต้องวินิจฉัยภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับความเห็น มาตรา 50 (ถ้อยคำปัจจุบันตามที่แก้ไขเพิ่มเติมล่าสุด) กำหนดว่าถ้าไม่พอใจคำวินิจฉัยของรัฐมนตรี หรือพ้นกำหนดเวลาแล้วยังไม่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัย มีสิทธิฟ้องคดีต่อศาลภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัยหรือวันที่พ้นกำหนด และถ้ารัฐมนตรีหรือศาลให้จ่ายเงินเพิ่ม ผู้มีสิทธิได้รับดอกเบี้ยในอัตราสูงสุดของดอกเบี้ยเงินฝากประจำของธนาคารออมสินสำหรับเงินส่วนที่เพิ่มขึ้น มาตรา 49มาตรา 50

ไม่ใช้ที่ดินภายใน 5 ปี เจ้าของเดิมขอคืนได้ภายใน 3 ปี

มาตรา 51 กำหนดว่าเจ้าหน้าที่ต้องเริ่มดำเนินการตามวัตถุประสงค์แห่งการเวนคืนไม่ช้ากว่า 5 ปีนับแต่วันพ้นกำหนดระยะเวลาใช้บังคับพระราชกฤษฎีกา หรือภายในระยะเวลาที่กำหนดในพระราชบัญญัติเวนคืน ถ้าเป็นการสร้างทาง ทางรถไฟ คลอง หรือกิจการที่ใช้ที่ดินยาวเกิน 10 กิโลเมตร เมื่อเริ่มโครงการส่วนใดแล้วถือว่าเริ่มตลอดเส้นทาง มาตรา 53 กำหนดว่าถ้าไม่ได้ใช้ที่ดินภายในเวลาดังกล่าว หรือเหลือจากการใช้ประโยชน์ เจ้าของเดิมหรือทายาทมีสิทธิยื่นคำร้องขอคืนต่อเจ้าหน้าที่ภายใน 3 ปีนับแต่วันพ้นกำหนดตามมาตรา 51 แต่ที่ดินที่ใช้ตามวัตถุประสงค์แล้วและภายหลังหมดความจำเป็นขอคืนไม่ได้ มาตรา 54 กำหนดให้ผู้ขอคืนต้องคืนเงินค่าทดแทนส่วนที่เกี่ยวกับที่ดินพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันที่ได้รับเงินจนถึงวันยื่นคำร้อง แต่ไม่เกินราคาในท้องตลาดของที่ดิน ณ วันยื่นคำร้อง มาตรา 55 (ถ้อยคำปัจจุบันตามที่แก้ไขเพิ่มเติมล่าสุด) ให้เจ้าหน้าที่แต่งตั้งคณะกรรมการภายใน 60 วันนับแต่วันได้รับคำร้อง คณะกรรมการพิจารณาให้เสร็จภายใน 120 วันนับแต่วันได้รับแต่งตั้ง และแจ้งผลภายใน 15 วันนับแต่วันมีมติ มาตรา 56 ให้ผู้ไม่พอใจฟ้องศาลปกครองภายใน 120 วัน และมาตรา 57 กำหนดว่าสิทธิขอคืนเป็นสิทธิเฉพาะตัว โอนให้บุคคลอื่นไม่ได้ มาตรา 51มาตรา 53มาตรา 54มาตรา 55มาตรา 56มาตรา 57

บทกำหนดโทษ

มาตรา 64 กำหนดว่าเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่หรือเจ้าหน้าที่ได้ปฏิบัติตามขั้นตอนในมาตรา 12 (เข้าสำรวจ) มาตรา 28 (เข้าครอบครองก่อนการเวนคืน) หรือมาตรา 39 (เข้ารื้อถอน) แล้ว ผู้ใดขัดขวางการปฏิบัติงานโดยไม่มีเหตุอันสมควร ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 64

คำถามที่พบบ่อย

มีหนังสือแจ้งว่าจะเข้ารังวัดที่ดินเพราะอยู่ในเขตเวนคืน ต้องได้รับแจ้งล่วงหน้ากี่วัน และถ้าเสียหายจะได้อะไร

มาตรา 12 กำหนดว่าการเข้าสำรวจต้องแจ้งเป็นหนังสือให้เจ้าของทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วันก่อนวันเข้าสำรวจ และถ้าเกิดความเสียหาย เจ้าของมีสิทธิได้รับเงินค่าชดเชยสำหรับความเสียหายนั้น มาตรา 15 กำหนดว่าการรังวัดต้องแจ้งกำหนดวันเวลาเป็นหนังสือให้เจ้าของมาชี้หรือระวังแนวเขตล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 15 วัน ถ้าเจ้าของไม่มาหรือไม่ยอมลงชื่อรับรองแนวเขต พนักงานเจ้าหน้าที่รังวัดต่อไปได้ มาตรา 12มาตรา 15

ตกลงขายให้รัฐตามราคาเบื้องต้น จะได้อะไรเพิ่ม และยังอุทธรณ์ค่าทดแทนได้หรือไม่

มาตรา 26 กำหนดให้ผู้ที่ตกลงซื้อขายตามมาตรา 25 ได้รับเงินค่าทดแทนเพิ่มอีกร้อยละ 2 ของราคาอสังหาริมทรัพย์เบื้องต้น และการจ่ายเงินค่าทดแทนไม่ตัดสิทธิในการอุทธรณ์ มาตรา 25 กำหนดให้จ่ายเงินภายใน 120 วันนับแต่วันทำสัญญาซื้อขาย และมาตรา 27 ให้การซื้อขายนี้ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมจดทะเบียน ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภาษีธุรกิจเฉพาะ และค่าอากรแสตมป์ มาตรา 25มาตรา 26มาตรา 27

ที่ดินถูกเวนคืนบางส่วนจนเหลือแปลงเล็ก ขอให้รัฐซื้อส่วนที่เหลือได้หรือไม่

มาตรา 34 กำหนดว่าถ้าเนื้อที่ที่เหลือน้อยกว่า 25 ตารางวา หรือด้านใดด้านหนึ่งยาวน้อยกว่า 5 วา หรือแม้เนื้อที่จะเกิน 25 ตารางวาแต่อยู่อาศัยได้ไม่ปลอดภัยหรือใช้ประโยชน์ไม่ได้ เมื่อเจ้าของร้องขอ เจ้าหน้าที่ต้องซื้อที่ดินส่วนที่เหลือด้วย โดยเจ้าหน้าที่ต้องแจ้งสิทธินี้เป็นหนังสือ เจ้าของยื่นคำร้องได้ภายใน 120 วันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้ง และเจ้าหน้าที่ต้องพิจารณาให้เสร็จภายใน 60 วัน แต่ไม่ใช้กับที่ดินที่เหลือซึ่งติดเป็นผืนเดียวกับที่ดินแปลงอื่นของเจ้าของเดียวกัน แล้วรวมกันไม่เข้าลักษณะดังกล่าว มาตรา 34

ผู้เช่าบ้านหรือที่ดินที่ถูกเวนคืนได้เงินอะไรบ้าง

มาตรา 40 กำหนดให้ผู้เช่าหรือผู้เช่าช่วงที่ดิน โรงเรือน หรือสิ่งปลูกสร้างเป็นผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทน มาตรา 41 กำหนดว่าผู้เช่าที่มีหลักฐานเป็นหนังสือ หรือไม่มีหลักฐานแต่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าเช่าจริง ได้รับค่าขนย้ายและค่าเสียหายอื่นจากการต้องออกจากอสังหาริมทรัพย์ แต่ผู้เช่าที่ไม่มีหลักฐานเป็นหนังสือได้เฉพาะค่าขนย้าย ผู้เช่าที่ลงทุนก่อสร้างหรือชำระค่าเช่าล่วงหน้าได้รับค่าเสียสิทธิการเช่าตามส่วนของระยะเวลาเช่าที่เหลืออยู่ ทั้งนี้ ใช้กับการเช่าที่ทำไว้ก่อนวันที่พระราชกฤษฎีกาหรือพระราชบัญญัติเวนคืนมีผลใช้บังคับ หรือทำภายหลังโดยได้รับอนุญาตจากเจ้าหน้าที่ และยังไม่ระงับในวันที่เจ้าหน้าที่เข้าครอบครอง มาตรา 40มาตรา 41

ไม่พอใจเงินค่าทดแทน ต้องทำอย่างไร ภายในกี่วัน

มาตรา 49 กำหนดให้อุทธรณ์ต่อรัฐมนตรีภายใน 90 วันนับแต่วันที่ได้รับเงินจากเจ้าหน้าที่หรือรับเงินที่วางไว้ คณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ต้องเสนอความเห็นภายใน 180 วัน และรัฐมนตรีวินิจฉัยภายใน 30 วันนับแต่วันได้รับความเห็น มาตรา 50 กำหนดว่าถ้าไม่พอใจคำวินิจฉัย หรือพ้นกำหนดเวลาแล้วยังไม่ได้รับแจ้ง มีสิทธิฟ้องคดีต่อศาลภายใน 1 ปีนับแต่วันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัยหรือวันที่พ้นกำหนด และถ้าได้รับเงินเพิ่ม จะได้ดอกเบี้ยในอัตราสูงสุดของดอกเบี้ยเงินฝากประจำของธนาคารออมสินสำหรับส่วนที่เพิ่มขึ้น มาตรา 49มาตรา 50

รัฐเวนคืนแล้วไม่ทำโครงการ ขอที่ดินคืนได้หรือไม่ ต้องคืนเงินเท่าใด

มาตรา 53 กำหนดว่าถ้าไม่ได้ใช้ที่ดินตามวัตถุประสงค์ภายในระยะเวลาตามมาตรา 51 หรือเหลือจากการใช้ประโยชน์ เจ้าของเดิมหรือทายาทยื่นคำร้องขอคืนต่อเจ้าหน้าที่ได้ภายใน 3 ปีนับแต่วันพ้นกำหนดตามมาตรา 51 แต่ที่ดินที่ใช้ตามวัตถุประสงค์แล้วและภายหลังหมดความจำเป็นขอคืนไม่ได้ มาตรา 54 กำหนดให้คืนเงินค่าทดแทนส่วนที่เกี่ยวกับที่ดินพร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันที่ได้รับเงินจนถึงวันยื่นคำร้อง เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าเงินรวมดอกเบี้ยสูงกว่าราคาในท้องตลาด ณ วันยื่นคำร้อง ก็ให้คืนเท่าราคาตลาด และมาตรา 57 กำหนดว่าสิทธิขอคืนเป็นสิทธิเฉพาะตัว โอนให้บุคคลอื่นไม่ได้ มาตรา 51มาตรา 53มาตรา 54มาตรา 57

คำปรารภ / อำนาจในการตรา

พระราชบัญญัติ

ว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์

พ.ศ. 2562

คำอธิบายในหน้านี้จัดทำโดยทีมโยธาไทยจากตัวบทที่มีในระบบเท่านั้น ระบุเลขมาตรากำกับทุกข้อเพื่อให้ตรวจสอบกลับได้ — เป็นเครื่องมือช่วยอ่าน ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย · ปรับปรุง 25 กันยายน 2569

พ.ศ. 2562

ตัวบทเต็ม พ.ร.บ.เวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ 2562

ทั้งฉบับ 68 มาตรา — กำลังโหลดตัวบทพร้อมสารบัญและจุดเชื่อมโยง… หากหน้านี้ไม่แสดงตัวบท เริ่มอ่านที่ มาตรา 1 แล้วกด "ถัดไป" ทีละมาตราได้