จัดตั้งสภาวิศวกร กำหนดใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม จรรยาบรรณ และโทษของผู้ทำงานวิศวกรรมควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาต
มาตรา 4 กำหนดว่า วิชาชีพวิศวกรรม ได้แก่ สาขาวิศวกรรมโยธา วิศวกรรมเหมืองแร่ วิศวกรรมเครื่องกล วิศวกรรมไฟฟ้า วิศวกรรมอุตสาหการ และสาขาอื่นที่กำหนดในกฎกระทรวง ส่วน วิชาชีพวิศวกรรมควบคุม คือวิชาชีพวิศวกรรมที่กำหนดในกฎกระทรวง และผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมหมายถึงบุคคลซึ่งได้รับใบอนุญาตจากสภาวิศวกร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รักษาการและมีอำนาจออกกฎกระทรวงตามมาตรา 5 มาตรา 4มาตรา 5
มาตรา 6 ให้มีสภาวิศวกรเป็นนิติบุคคล มาตรา 8 ให้สภาวิศวกรมีอำนาจออกใบอนุญาต พักใช้และเพิกถอนใบอนุญาต รับรองปริญญา ประกาศนียบัตร หรือวุฒิบัตร รับรองความรู้ความชำนาญ และออกข้อบังคับสภาวิศวกรในเรื่องต่าง ๆ เช่น การออกใบอนุญาต อายุใบอนุญาต จรรยาบรรณ และมาตรฐานการประกอบวิชาชีพ ข้อบังคับต้องได้รับความเห็นชอบจากสภานายกพิเศษ (คือรัฐมนตรี ตามมาตรา 10) และประกาศในราชกิจจานุเบกษาก่อนจึงใช้บังคับได้ มาตรา 6มาตรา 8มาตรา 10
มาตรา 11 แบ่งสมาชิกเป็นสามประเภท คือ สมาชิกสามัญ สมาชิกวิสามัญ และสมาชิกกิตติมศักดิ์ มาตรา 12 กำหนดว่าสมาชิกสามัญต้องมีอายุไม่ต่ำกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ มีสัญชาติไทย ได้รับปริญญา ประกาศนียบัตร หรือวุฒิบัตรเทียบเท่าปริญญาในสาขาวิศวกรรมศาสตร์ที่สภาวิศวกรรับรอง ไม่เป็นผู้ประพฤติผิดจรรยาบรรณ และไม่เป็นโรคที่กำหนดในข้อบังคับ มาตรา 14 กำหนดว่าสมาชิกภาพสิ้นสุดเมื่อตาย ลาออก ขาดคุณสมบัติ ไม่ชำระค่าจดทะเบียนสมาชิกหรือค่าบำรุงโดยไม่มีเหตุอันควร หรือถูกเพิกถอนใบอนุญาตตามมาตรา 64 มาตรา 11มาตรา 12มาตรา 14
มาตรา 24 กำหนดให้คณะกรรมการสภาวิศวกรประกอบด้วยกรรมการที่สมาชิกสามัญเลือกตั้งจากผู้ที่ไม่ได้เป็นคณาจารย์ในสถาบันอุดมศึกษาจำนวนสิบคน จากผู้ที่เป็นคณาจารย์จำนวนห้าคน และกรรมการที่คณะรัฐมนตรีแต่งตั้งจำนวนห้าคน มาตรา 27 กำหนดว่ากรรมการต้องเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตระดับสามัญวิศวกรมาแล้วไม่น้อยกว่าสิบปี หรือระดับวุฒิวิศวกร ไม่เคยถูกพักใช้หรือเพิกถอนใบอนุญาต และไม่เป็นบุคคลล้มละลาย มาตรา 28 ให้กรรมการมีวาระคราวละสามปี และกรรมการที่ได้รับเลือกตั้งจะอยู่เกินสองวาระติดต่อกันไม่ได้ มาตรา 24มาตรา 27มาตรา 28
มาตรา 45 ห้ามผู้ใดประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม หรือแสดงด้วยวิธีใด ๆ ให้ผู้อื่นเข้าใจว่าตนพร้อมจะประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมสาขาใด เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตในสาขานั้นจากสภาวิศวกร มาตรา 47 ห้ามใช้คำหรือข้อความที่แสดงว่าตนเป็นผู้มีความรู้ความชำนาญในการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม รวมถึงการจ้างวานหรือยินยอมให้ผู้อื่นทำให้ เว้นแต่ได้รับวุฒิบัตรหรือหนังสืออนุมัติจากสภาวิศวกรหรือสถาบันที่สภาวิศวกรรับรอง หรือเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตที่มีคุณสมบัติตามข้อบังคับสภาวิศวกร มาตรา 45มาตรา 47
มาตรา 46 กำหนดว่าผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมแต่ละสาขามี 4 ระดับ คือ วุฒิวิศวกร สามัญวิศวกร ภาคีวิศวกร และภาคีวิศวกรพิเศษ หลักเกณฑ์และคุณสมบัติของแต่ละระดับเป็นไปตามข้อบังคับสภาวิศวกร มาตรา 48 กำหนดว่าการออกใบอนุญาต อายุใบอนุญาต การพักใช้ การเพิกถอน และการรับรองความรู้ความชำนาญ ให้เป็นไปตามข้อบังคับสภาวิศวกร ตัวพระราชบัญญัติจึงไม่ได้ระบุอายุใบอนุญาตเป็นจำนวนปีไว้เอง มาตรา 46มาตรา 48
มาตรา 49 กำหนดว่าผู้ขอรับใบอนุญาตที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องเป็นสมาชิกสามัญหรือสมาชิกวิสามัญของสภาวิศวกร และถ้าขาดจากสมาชิกภาพเมื่อใดใบอนุญาตของผู้นั้นสิ้นสุดลง ส่วนนิติบุคคลไม่ว่าจะมีทุนของคนต่างด้าวเท่าใด อย่างน้อยต้องมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในราชอาณาจักร และผู้เป็นหุ้นส่วน กรรมการ หรือสมาชิกในคณะผู้บริหารจำนวนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง หรือหุ้นส่วนผู้จัดการ กรรมการผู้จัดการ หรือผู้มีอำนาจบริหารแต่ผู้เดียวของนิติบุคคล ต้องเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตตามพระราชบัญญัตินี้ มาตรา 49
มาตรา 50 กำหนดให้ผู้ได้รับใบอนุญาตต้องประพฤติตนตามจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพวิศวกรรมที่กำหนดในข้อบังคับสภาวิศวกร มาตรา 51 ให้ผู้ได้รับความเสียหายหรือผู้พบการประพฤติผิดจรรยาบรรณมีสิทธิกล่าวหาโดยยื่นเรื่องต่อสภาวิศวกร และกรรมการหรือบุคคลอื่นมีสิทธิกล่าวโทษได้ สิทธินี้สิ้นสุดเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้ประพฤติผิด การถอนเรื่องที่ยื่นไว้แล้วไม่ทำให้การดำเนินการระงับ มาตรา 52 ให้เลขาธิการเสนอเรื่องต่อคณะกรรมการจรรยาบรรณโดยไม่ชักช้า มาตรา 50มาตรา 51มาตรา 52
มาตรา 53 ให้มีคณะกรรมการจรรยาบรรณ ประกอบด้วยประธานกรรมการจรรยาบรรณคนหนึ่งและกรรมการจรรยาบรรณไม่น้อยกว่าสามคน แต่งตั้งจากสมาชิกที่ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมมาแล้วไม่น้อยกว่าสิบปีและไม่เคยถูกลงโทษฐานประพฤติผิดจรรยาบรรณ มีวาระคราวละสามปีตามมาตรา 54 มาตรา 59 ให้กรรมการจรรยาบรรณมีอำนาจออกคำสั่งเป็นหนังสือเรียกบุคคลมาให้ถ้อยคำหรือส่งเอกสาร และเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 60 กำหนดให้แจ้งข้อกล่าวหาพร้อมสำเนาเรื่องให้ผู้ถูกกล่าวหาล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวันก่อนเริ่มพิจารณา และผู้ถูกกล่าวหามีสิทธิทำคำชี้แจงหรือส่งพยานหลักฐานภายในสิบห้าวันนับแต่วันได้รับแจ้ง หรือภายในเวลาที่คณะกรรมการจรรยาบรรณกำหนด มาตรา 53มาตรา 54มาตรา 59มาตรา 60
มาตรา 61 ให้คณะกรรมการจรรยาบรรณวินิจฉัยได้อย่างใดอย่างหนึ่ง คือ ยกข้อกล่าวหา ตักเตือน ภาคทัณฑ์ พักใช้ใบอนุญาตมีกำหนดเวลาตามที่เห็นสมควรแต่ไม่เกินห้าปี หรือเพิกถอนใบอนุญาต มาตรา 62 ให้ผู้ได้รับใบอนุญาตที่ถูกตักเตือน ภาคทัณฑ์ พักใช้ หรือเพิกถอนใบอนุญาต อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการสภาวิศวกรได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันได้รับแจ้งคำวินิจฉัย คำวินิจฉัยของคณะกรรมการทำเป็นคำสั่งสภาวิศวกรพร้อมเหตุผล และถือเป็นที่สุด มาตรา 61มาตรา 62
มาตรา 63 ห้ามผู้ที่อยู่ระหว่างถูกพักใช้ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม หรือแสดงว่าตนมีสิทธิหรือพร้อมจะประกอบวิชาชีพ นับแต่วันที่ทราบคำสั่งพักใช้ ถ้าฝ่าฝืน มาตรา 64 ให้สภาวิศวกรมีมติเพิกถอนใบอนุญาตนับแต่วันที่ศาลพิพากษาถึงที่สุด มาตรา 65 กำหนดว่าผู้ถูกเพิกถอนใบอนุญาตจะยื่นขอรับใบอนุญาตอีกไม่ได้จนกว่าจะพ้นห้าปีนับแต่วันที่ถูกสั่งเพิกถอน และถ้าผู้ถูกเพิกถอนเป็นนิติบุคคล ให้มีผลเป็นการเพิกถอนใบอนุญาตของหุ้นส่วน กรรมการ ผู้บริหาร และพนักงานหรือลูกจ้างที่มีส่วนร่วมในการกระทำนั้นด้วย โดยห้ามบุคคลเหล่านั้นเป็นหุ้นส่วน กรรมการ หรือผู้บริหารของนิติบุคคลที่ได้รับใบอนุญาตจนกว่าจะพ้นห้าปี มาตรา 63มาตรา 64มาตรา 65
มาตรา 66 ให้รัฐมนตรีมีอำนาจกำกับดูแลสภาวิศวกรและการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม สั่งให้พนักงานเจ้าหน้าที่สอบสวนข้อเท็จจริง และสั่งให้สภาวิศวกรระงับหรือแก้ไขการกระทำที่ขัดต่อกฎหมายหรือข้อบังคับ มาตรา 67 ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเรียกบุคคลมาให้ถ้อยคำ และเข้าตรวจสอบเอกสารในสำนักงานสภาวิศวกรหรือในสถานที่ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมได้ในระหว่างเวลาทำการ โดยต้องแสดงบัตรประจำตัวตามมาตรา 68 มาตรา 69 ให้รัฐมนตรีโดยอนุมัติคณะรัฐมนตรีสั่งให้คณะกรรมการ นายกสภาวิศวกร หรือกรรมการพ้นจากตำแหน่งได้ เมื่อสภาวิศวกรไม่ปฏิบัติตามคำสั่งหรือกระทำผิดวัตถุประสงค์ โดยต้องแต่งตั้งสมาชิกสามัญจำนวนห้าคนเป็นคณะกรรมการสอบสวนก่อน มาตรา 66มาตรา 67มาตรา 68มาตรา 69
มาตรา 71 ผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมโดยไม่มีใบอนุญาต (ฝ่าฝืนมาตรา 45) หรือทำงานระหว่างถูกพักใช้ใบอนุญาต (ฝ่าฝืนมาตรา 63) ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 72 ผู้ใช้คำหรือข้อความแสดงความชำนาญโดยไม่มีสิทธิ (ฝ่าฝืนมาตรา 47) ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินสองหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 73 ผู้ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของคณะกรรมการจรรยาบรรณหรือคณะอนุกรรมการ (มาตรา 59) หรือพนักงานเจ้าหน้าที่ (มาตรา 67) ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 74 ถ้าผู้กระทำผิดเป็นนิติบุคคลและความผิดเกิดจากการสั่งการหรือละเว้นของกรรมการ ผู้จัดการ หรือผู้รับผิดชอบ ผู้นั้นต้องรับโทษด้วย และนิติบุคคลต้องระวางโทษปรับไม่เกินสิบเท่าของอัตราโทษปรับสำหรับความผิดนั้น มาตรา 71มาตรา 72มาตรา 73มาตรา 74
มาตรา 45 กำหนดว่าห้ามผู้ใดประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม หรือแสดงให้ผู้อื่นเข้าใจว่าตนพร้อมจะประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมสาขาใด เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตในสาขานั้นจากสภาวิศวกร งานใดถือเป็นวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมเป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวงตามมาตรา 4 ผู้ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 71 คือจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 45มาตรา 4มาตรา 71
มาตรา 49 กำหนดว่านิติบุคคลขอรับใบอนุญาตได้ไม่ว่าจะมีทุนของคนต่างด้าวเท่าใด แต่อย่างน้อยต้องมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ในราชอาณาจักร และผู้เป็นหุ้นส่วนของห้างหุ้นส่วน กรรมการของบริษัท หรือสมาชิกในคณะผู้บริหารจำนวนไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง หรือหุ้นส่วนผู้จัดการ กรรมการผู้จัดการ หรือผู้มีอำนาจบริหารแต่ผู้เดียว ต้องเป็นผู้ได้รับใบอนุญาตตามพระราชบัญญัตินี้ นอกจากนี้ผู้ขอรับใบอนุญาตทุกรายต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามข้อบังคับสภาวิศวกร มาตรา 49
มาตรา 49 กำหนดว่าผู้ขอรับใบอนุญาตที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องเป็นสมาชิกสามัญหรือสมาชิกวิสามัญของสภาวิศวกร และถ้าขาดจากสมาชิกภาพเมื่อใดให้ใบอนุญาตของผู้นั้นสิ้นสุดลง เหตุที่สมาชิกภาพสิ้นสุดอยู่ในมาตรา 14 เช่น ลาออก ขาดคุณสมบัติตามมาตรา 12 หรือไม่ชำระค่าจดทะเบียนสมาชิกหรือค่าบำรุงโดยไม่มีเหตุอันควรตามที่กำหนดในข้อบังคับสภาวิศวกร มาตรา 49มาตรา 14
มาตรา 51 กำหนดว่าผู้ได้รับความเสียหายหรือผู้พบการประพฤติผิดจรรยาบรรณมีสิทธิกล่าวหาผู้ได้รับใบอนุญาตโดยทำเรื่องยื่นต่อสภาวิศวกร และกรรมการหรือบุคคลอื่นมีสิทธิกล่าวโทษโดยแจ้งเรื่องต่อสภาวิศวกร สิทธิดังกล่าวสิ้นสุดลงเมื่อพ้นหนึ่งปีนับแต่วันที่รู้เรื่องการประพฤติผิดและรู้ตัวผู้ประพฤติผิด และการถอนเรื่องที่ยื่นไว้แล้วไม่เป็นเหตุให้ระงับการดำเนินการ มาตรา 52 ให้เลขาธิการเสนอเรื่องต่อคณะกรรมการจรรยาบรรณโดยไม่ชักช้า มาตรา 51มาตรา 52
มาตรา 63 ห้ามผู้ที่อยู่ระหว่างถูกพักใช้ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมหรือแสดงว่าตนพร้อมจะประกอบวิชาชีพ ผู้ฝ่าฝืนมีโทษตามมาตรา 71 คือจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และมาตรา 64 ให้สภาวิศวกรมีมติเพิกถอนใบอนุญาตนับแต่วันที่ศาลพิพากษาถึงที่สุด จากนั้นตามมาตรา 65 จะยื่นขอรับใบอนุญาตอีกไม่ได้จนกว่าจะพ้นห้าปีนับแต่วันที่ถูกสั่งเพิกถอน มาตรา 63มาตรา 64มาตรา 65มาตรา 71
ตัวพระราชบัญญัติไม่ได้กำหนดจำนวนปีของอายุใบอนุญาตไว้ มาตรา 48 กำหนดว่าการออกใบอนุญาต อายุใบอนุญาต การพักใช้ และการเพิกถอน ให้เป็นไปตามข้อบังคับสภาวิศวกร ซึ่งสภาวิศวกรมีอำนาจออกตามมาตรา 8 (6) (ง) โดยข้อบังคับต้องได้รับความเห็นชอบจากสภานายกพิเศษและประกาศในราชกิจจานุเบกษาก่อนใช้บังคับ มาตรา 48มาตรา 8
พระราชบัญญัติ
วิศวกร
พ.ศ. 2542
คำอธิบายในหน้านี้จัดทำโดยทีมโยธาไทยจากตัวบทที่มีในระบบเท่านั้น ระบุเลขมาตรากำกับทุกข้อเพื่อให้ตรวจสอบกลับได้ — เป็นเครื่องมือช่วยอ่าน ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมาย · ปรับปรุง 25 กันยายน 2569